สังคหสูตร

2. Saṅgahasuttavaṇṇanā

Dutiye saṅgahavatthūnīti saṅgaṇhanakāraṇāni. Dānañcātiādīsu ekacco hi dāneneva saṅgaṇhitabbo hoti, tassa dānameva dātabbaṃ. Peyyavajjanti piyavacanaṃ. Ekacco hi "ayaṃ dātabbaṃ nāma deti, ekena 3- pana vacanena sabbaṃ makkhetvā nāseti, kiṃ etassa 4- dānan"ti vattā hoti. Ekacco "ayaṃ kiñcāpi dānaṃ na deti, kathento pana telena viya makkheti. Esa detu vā mā vā, vacanamevassa sahassaṃ agghatī"ti vattā hoti. Evarūpo puggalo dānaṃ na paccāsiṃsati, piyavacanameva paccāsiṃsati. Tassa piyavacanameva vattabbaṃ. Atthacariyāti atthasaṃvaḍḍhanakathā. Ekacco

@Footnote: 1 cha.Ma. sappurisāvassayoti 2 cha.Ma. avassayanaṃ sevanaṃ bhajanaṃ,

@su.vi. 3/354/260 cattārodhammavaṇṇanā 3 cha.Ma. ekekena

@4 cha.Ma. kiṃ tassa Hi neva dānaṃ, na piyavacanaṃ paccāsiṃsati, attano hitakathaṃ vaḍḍhikathameva paccāsiṃsati. Evarūpassa puggalassa "idaṃ te kātabbaṃ, idaṃ na kātabbaṃ, evarūpo puggalo sevitabbo, evarūpo na sevitabbo"ti evaṃ atthacariyakathāva kathetabbā. Samānattatāti samānasukhadukkhabhāvo. Ekacco hi dānādīsu ekampi na paccāsiṃsati, ekāsane nisajjaṃ, ekapallaṅke sayanaṃ, ekato bhojananti evaṃ samānasukhadukkhataṃ paccāsiṃsati. So sace gahaṭṭhassa jātiyā pabbajitassa sīlena sadiso hoti, tassāyaṃ samānattatā kātabbā. Tattha tattha yathārahanti tesu tesu dhammesu yathānucchavikaṃ samānattatāti attho. Rathassāṇīva yāyatoti yathā rathassa gacchato āṇi saṅgaho nāma hoti, yānaṃ 1- saṅgaṇhāti, evamime saṅgahā lokaṃ saṅgaṇhanti. Na mātā puttakāraṇāti yadi mātā ete saṅgahe puttassa na kareyya, puttakāraṇā mānaṃ vā pūjaṃ vā na labheyya. Saṅgahā eteti upayogavacane paccattaṃ. Saṅgahe eteti vā pāṭho. Samavekkhantīti sammāpekkhanti. Pāsaṃsā ca bhavantīti pasaṃsanīyā ca bhavanti.