บทว่า ตสฺมึเยว ภเว ปรินิพฺพายติ ความว่า สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าอยู่ในรูปภพนั้นแล้ว ย่อมปรินิพพาน จะไม่ลงไปเบื้องต่ำ.

บทว่า ยทิทํ คติยา อุปปตฺติยา สติ ความว่า เมื่อคติอุปบัติมีอยู่. อธิบายว่า อริยสาวกผู้เป็นพระเสขะไม่ตกต่ำด้วยอำนาจปฏิสนธิ ปรินิพพานในรูปภพนั้นนั่นแหละ คือในพรหมโลกชั้นสูงขึ้นไป เพราะทุติยฌานเป็นต้นอย่างใดอย่างหนึ่ง. ส่วนปุถุชนย่อมไปนรกเป็นต้นได้. นี้เป็นเหตุต่างกัน.

แม้ในบทว่า เทฺว กปฺปา นี้ ทุติยฌานก็มีสามอย่างโดยนัยที่กล่าวแล้วนั่นเอง.

ในทุติยฌานนั้น ๘ กัปเป็นประมาณอายุของเทวดาผู้บังเกิดด้วยทุติยฌานประณีต. ๔ กัปด้วยทุติยฌานปานกลาง. ๒ กัปด้วยทุติยฌานอย่างต่ำ ท่านกล่าวคำนี้หมายถึงข้อนั้น.

เล่มที่ ๒๑ อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต๕๕๑

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “ฌานสูตร ที่ ๑”