๖. โทณสุตฺตวณฺณนา

[๓๖] ฉฏฺเฐ อนฺตรา จ อุกฺกฏฺฐํ อนฺตรา จ เสตพฺยนฺติ เอตฺถ อุกฺกฏฺฐาติ อุกฺกาหิ ธาริยมานาหิ มาปิตตฺตา เอวํลทฺธโวหารํ นครํ. เสตพฺยนฺติ อตีเต กสฺสปสฺส สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ชาตนครํ. อนฺตราสทฺโท ปน การณกฺขณจิตฺต- เวมชฺฌวิวราทีสุ วตฺตติ. "ตทนนฺตรํ ๑- โก ชาเนยฺย อญฺญตฺร ตถาคตา"ติ ๒- จ, "ชนา สงฺคมฺม มนฺเตนฺติ, มญฺจ ตญฺจ กิมนฺตรนฺ"ติ ๓- จ อาทีสุ หิ การเณ. "อทฺทสา มํ ภนฺเต อญฺญตรา อิตฺถี วิชฺชนฺตริกาย ภาชนํ โธวนฺตี"ติอาทีสุ ๔- ขเณ. "วสฺสนฺตรโต น สนฺติ โกปา"ติอาทีสุ ๕- จิตฺเต. "อนฺตรา โวสานมาปาที"ติอาทีสุ ๖- เวมชฺเฌ. "อปิ จายํ ตโปทา ทฺวินฺนํ มหานิรยานํ อนฺตริกาย อาคจฺฉตี"ติอาทีสุ ๗- วิวเร. สฺวายมิธ วิวเร วตฺตติ. ตสฺมา อุกฺกฏฺฐาย จ เสตพฺยสฺส จ วิวเรติ เอวเมตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. อนฺตราสทฺเทน ปยุตฺตตฺตา ๘- อุปโยควจนํ กตํ. เอทิเสสุ จ ฐาเนสุ อกฺขรจินฺตกา "อนฺตรา คามญฺจ นทิญฺจ ยาตี"ติ เอวํ เอกเมตฺถ อนฺตราสทฺทํ ปยุญฺชนฺติ, ๙- โส ทุติยปเทนปิ โยเชตพฺโพ โหติ, อโยชิยมาเน อุปโยควจนํ น ปาปุณาติ. อิธ ปน โยเชตฺวา เอวํ วุตฺโตติ. ๑๐-

อทฺธานมคฺคปฏิปนฺโน โหตีติ อทฺธานสงฺขาตํ มคฺคํ ปฏิปนฺโน โหติ, ทีฆมคฺคนฺติ อตฺโถ. กสฺมา ปฏิปนฺโนติ? ตํทิวสํ กิร ภควา อิทํ อทฺทส "มยิ ตํ มคฺคํ ปฏิปนฺเน โทณพฺราหฺมโณ มม ปทเจติยานิ ปสฺสิตฺวา ปทานุปทิโก หุตฺวา มม นิสินฺนฏฺฐานํ อาคนฺตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสติ, อถสฺสาหํ เอกํ สจฺจธมฺมํ ๑๑- เทสิสฺสามิ, พฺราหฺมโณ ตีณิ สามญฺญผลานิ ปฏิวิชฺฌิตฺวา ทฺวาทสปาทสหสฺสปริมาณํ