Tattha dhammaṃ pariyāpuṇātīti suttaṃ geyyantiādikaṃ navaṅgasatthusāsanabhūtaṃ tantidhammaṃ vaḷañjeti. Sotānugatā hontīti sotaṃ anugatā anupaviṭṭhā honti. Manasānupekkhitāti cittena olokitā. Diṭṭhiyā suppaṭividdhāti atthato ca kāraṇato ca paññāya suṭṭhu paṭividdhā paccakkhaṃ katā. Muṭṭhassati kālaṃ kurumānoti nayidaṃ buddhavacanaṃ anussaraṇassatiyā abhāvena vuttaṃ, puthujjanakālakiriyaṃ pana sandhāya vuttaṃ. Puthujjano hi muṭṭhassati kālaṃ karoti nāma. Upapajjatīti suddhasīle patiṭṭhito devaloke nibbattati. Dhammapadā pilapantīti antarābhave nibbattassa sukhino, yepi pubbe sajjhāya mūḷhakā vācāparicitabuddhavacanadhammā, te sabbe pasanne ādāse chāyā viya pilapanti, pākaṭā hutvā paññāyanti. Dandho bhikkhave satuppādoti buddhavacanānussaraṇassatiyā uppādo dandho garu, atha so satto khippaṃyeva visesagāmī hoti, nibbānagāmī hotīti attho.

Iddhimā cetovasippattoti iddhisampanno cittassa vasībhāvappatto khīṇāsavo. Ayaṃ vā so dhammavinayoti ettha vibhāvanattho vāsaddo. Yatthāti yasmiṃ dhammavinaye. Brahmacariyaṃ acarinti brahmacariyavāsaṃ vasiṃ. Idampi buddhavacanaṃ nāma mayā pubbe vaḷañjitanti buddhavacanānussaraṇavasenevetaṃ vuttaṃ. Devaputtoti pañcālacaṇḍo viya hatthakamahābrahmā viya sanaṅkumārabrahmā viya ca eko dhammakathikadevaputto. Opapātiko opapātikaṃ sāretīti paṭhamaṃ uppanno devaputto pacchā uppannaṃ sāreti. Sahapaṃsukīḷakāti etena nesaṃ dīgharattaṃ kataparicayabhāvaṃ dasseti. Samāgaccheyyunti sālāyaṃ vā rukkhamūle vā sammukhībhāvaṃ gaccheyyuṃ. Evaṃ vadeyyāti sālāyaṃ vā rukkhamūle vā paṭhamataraṃ nisinno pacchā āgataṃ evaṃ vadeyya. Sesamettha pālinayeneva veditabbaṃ.

@3 cha.Ma. plavantīti 4 cha.Ma. nibbattamuṭṭhassatino

เล่มที่ ๒๑ อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต๒๗๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. มหาวรรค”