พึงทราบวินิจฉัยในอุปมาความสุขในจตุตถฌาน.

ในบทว่า ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน นี้ พึงทราบว่า ชื่อว่าบริสุทธิ์ เพราะอรรถว่าไม่มีอุปกิเลส ชื่อว่าผ่องแผ้ว เพราะอรรถว่าผ่องใส.

บทว่า โอทาเตน วตฺเถน นี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึงความแผ่ซ่านไปแห่งอุณหภูมิเพราะผ้าสกปรกจะไม่มีการแผ่ซ่านไปแห่งอุณหภูมิ ผ้าสะอาดที่ซักในขณะนั้น การแผ่ซ่านไปแห่งอุณหภูมิย่อมมีกำลัง.

ก็ด้วยอุปมานี้ กรชกายดุจผ้า สุขในจตุตถฌานดุจการแผ่ซ่านไปแห่งอุณหภูมิ เพราะฉะนั้น เมื่อบุรุษอาบน้ำชำระกายดีแล้ว นั่งคลุมผ้าสะอาดตลอดศีรษะ อุณหภูมิย่อมแผ่ซ่านไปทั่วผ้าจากสรีระ ไม่มีช่องว่างไรๆ ที่ผ้าจะไม่ถูกต้องฉันใด ไม่มีช่องว่างไรๆ ที่กรชกายของภิกษุจะไม่ถูกต้องด้วยสุขในจตุตถฌานฉันนั้น