ตโปติ วตฺตสมาทานํ. ๑- พฺรหฺมจริยนฺติ อริยมคฺคสีลํ. จรณา นาคสฺส ตฺยาปเรติ เต พุทฺธนาคสฺส อปเร เทฺว ปจฺฉิมปาทา. สทฺธาหตฺโถติ สทฺธามยาย โสณฺฑาย สมนฺนาคโต. อุเปกฺขาเสตทนฺตวาติ ฉฬงฺคุเปกฺขามเยหิ เสตทนฺเตหิ สมนฺนาคโต.

สติ คีวาติ ยถา นาคสฺส องฺคปจฺจงฺคสฺมึ สิราชาลานํ คีวา ปติฏฺฐา, เอวํ พุทฺธนาคสฺส โสรจฺจาทีนํ ธมฺมานํ สติ, เตน วุตฺตํ "สติ คีวา"ติ. สิโร ปญฺญาติ ยถา หตฺถินาคสฺส สิโร อุตฺตมงฺคํ, ๒- เอวํ พุทฺธนาคสฺส สพฺพญฺญุตญาณํ. เตน หิ โส สพฺพธมฺเม ชานาติ. เตน วุตฺตํ "สิโร ปญฺญา"ติ. วีมํสา ธมฺมจินฺตนาติ ยถา หตฺถินาคสฺส อคฺคโสณฺโฑ วีมํสา นาม โหติ. โส ตาย ถทฺธมุทุกํ ขาทิตพฺพาขาทิตพฺพญฺจ วีมํสติ, ตโต ปหาตพฺพํ ปชหติ, อาทาตพฺพํ อาทิยติ, เอวเมว พุทฺธนาคสฺส ธมฺมโกฏฺฐาสปริจฺเฉทกญาณสงฺขาตา ธมฺมจินฺตนา วีมํสา. เตน หิ ญาเณน โส ภพฺพาภพฺเพ ๓- ชานาติ. เตน วุตฺตํ "วีมํสา ธมฺมจินฺตนา"ติ. ธมฺมกุจฺฉิสมาตโปติ ๔- ธมฺโม วุจฺจติ จตุตฺถชฺฌานสมาธิ, กุจฺฉิเยว สมาตโป กุจฺฉิสมาตโป. สมาตโป นาม สมาตปนฏฺฐานํ. ธมฺโม กุจฺฉิสมาตโป อสฺสาติ ธมฺมกุจฺฉิสมาตโป. จตุตฺถชฺฌานสมาธิสฺมึ ฐิตสฺส หิ เต ๕- อิทฺธิวิธาทิธมฺมา อิชฺฌนฺติ, ตสฺมา โส กุจฺฉิสมาตโปติ วุตฺโต. วิเวโกติ กายจิตฺตอุปธิวิเวโก. ยถา นาคสฺส วาลธิ มกฺขิกา วาเรติ, เอวํ ตถาคตสฺส วิเวโก คหฏฺฐปพฺพชิเต วาเรติ. ตสฺมา โส วาลธีติ วุตฺโต.

@๔ สี. ธมฺมกุจฺฉิสมาวาโปติ ๕ ฉ.ม. เต เต