4. Sumanavagga

1. Sumanasuttavaṇṇanā

[31] Catutthassa paṭhame sumanā rājakumārīti mahāsakkāraṃ katvā paṭṭhanaṃ paṭṭhapetvā evaṃladdhanāmā rājakaññā. Vipassisammāsambuddhakālasmiṃ hi nāgaresu "yuddhampi katvā satthāraṃ amhākaṃ gaṇhissāmā"ti senāpatiṃ nissāya buddhappamukhaṃ saṃghaṃ labhitvā paṭipāṭiyā puññāni kātuṃ āraddhesu sabbapaṭhamadivase senāpatissa vāro ahosi. Tasmiṃ divase senāpati mahādānaṃ sajjetvā "ajja yathā añño koci ekaṃ bhikkhaṃpi na deti, evaṃ rakkhathā"ti samantā purise ṭhapesi. Taṃdivasaṃ seṭṭhibhariyā rodamānā pañcahi kumārikāsatehi saddhiṃ kīḷitvā āgataṃ dhītaraṃ āha "sace amma tava pitā jīveyya, ajjāhaṃ paṭhamaṃ dasabalaṃ bhojeyyan"ti. Sā taṃ āha "amma mā cintayi, ahaṃ tathā karissāmi, yathā buddhappamukho saṃgho amhākaṃ paṭhamaṃ bhikkhaṃ bhuñjissatī"ti. Tato satasahassagghanikāya suvaṇṇapātiyā nirūdakapāyāsaṃ pūretvā sappimadhusakkharādīhi abhisaṅkharitvā aññissā pātiyā paṭikujjitvā taṃ sumanamālāguḷehi parikkhipitvā mālāguḷasadisaṃ katvā bhagavato gāmaṃ pavisanavelāya sayameva ukkhipitvā dāsīgaṇaparivutā gharā nikkhami.

Antarāmagge senāpatiupaṭṭhākā "amma mā ito āgamā"ti vadanti. Mahāpuññā nāma manāpakathā honti, na ca tesaṃ punappunaṃ bhaṇantānaṃ kathā paṭikkhipituṃ sakkā hoti. Sā "cūḷapitā mahāpitā mātula kissa tumhe gantuṃ na dethā"ti āha. Senāpatinā "aññassa kassaci khādanīyaṃ bhojanīyaṃ mā dethā"ti ṭhapitamha ammāti. kiṃ pana mama hatthe khādanīyaṃ bhojanīyaṃ passathāti. Mālāguḷaṃ passāmāti. Kiṃ tumhākaṃ senāpati mālāpūjampi kātuṃ na detīti. Deti ammāti. Tenahi apethāti bhagavantaṃ upasaṅkamitvā "mālāguḷaṃ gaṇhatha bhagavā"ti āha.