19. 4. Araññavagga

1. Āraññikasuttavaṇṇanā

[181] Catutthassa paṭhame mandattā momūhattāti neva samādānaṃ jānāti, na ānisaṃsaṃ. Attano pana mandattā momūhattā aññāṇeneva āraññako hoti. Pāpiccho icchāpakatoti "araññe me viharantassa `ayaṃ āraññako'ti catupaccayena sakkāraṃ karissanti, `ayaṃ bhikkhu lajjī pavivitto'tiādīhi ca guṇehi sambhāvissantī"ti evaṃ pāpikāya icchāya ṭhatvā tāyaeva icchāya abhibhūto hutvā āraññako hoti. Ummādavasena araññaṃ pavisitvā viharanto pana ummādā cittakkhepā āraññako nāma hoti. Vaṇṇitanti idaṃ āraññakaṅgaṃ nāma buddhehi ca buddhasāvakehi ca vaṇṇitaṃ pasatthanti āraññako hoti. Idamatthitanti imāya kalyāṇāya paṭipattiyā attho etassāti idamatthi, idamatthino bhāvo idamatthitā. Taṃ idamatthitaṃyeva nissāya, na aññaṃ kiñci lokāmisanti attho. Sesamettha ito paresu ca uttānatthamevāti.

Araññavaggo catuttho.