บทว่า พหิทฺธาสํโยคํ ได้แก่ สมาคมกับบุรุษ.

บทว่า อติวตฺตติ สัตว์ล่วงพ้น (ความเป็นหญิงความเป็นชาย) เพราะได้บรรลุอริยมรรค ด้วยวิปัสสนามีกำลังที่กล่าวไว้อย่างนี้ว่าไม่ยินดียิ่ง.

ในพระสูตรนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสวัฏฏะและวิวัฏฏะ. จบอรรถกถาสังโยคสูตรที่ ๘