ตตฺถ เสยฺยถาปีติอาทีนํ เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว อตฺโถ เวทิตพฺโพ. อยํ ปน วิเสโส:- เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว หิ เต กุกฺกุฏโปตกา ปกฺเข วิธุนนฺตา ตํขณานุรูปํ วิรวนฺตา นิกฺขมนฺติ. เอวํ นิกฺขมนฺตานญฺจ ๒- เตสํ โย ปฐมตรํ นิกฺขมติ, โส เชฏฺโฐติ วุจฺจติ. ตสฺมา ภควา ตาย อุปมาย อตฺตโน เชฏฺฐภาวํ สาเธตุกาโม พฺราหฺมณํ ปุจฺฉติ โย นุ โข เตสํ กุกฺกุฏจฺฉาปกานํ ฯเปฯ กินฺติ สฺวาสฺส วจนีโยติ. ตตฺถ กุกฺกุฏจฺฉาปกานนฺติ กุกฺกุฏโปตกานํ. กินฺติ สฺวาสฺส วจนีโยติ โส กินฺติ วจนีโย อสฺส, กึ วตฺตพฺโพ ภเวยฺย เชฏฺโฐ วา กนิฏฺโฐ วาติ.

"เชฏฺโฐ"ติสฺส โภ โคตม วจนีโยติ โภ โคตม โส เชฏฺโฐอิติ อสฺส วจนีโย. กสฺมาติ เจ? โส หิ เนสํ เชฏฺโฐติ, ยสฺมา โส เตสํ วุฑฺฒตโรติ อตฺโถ. อถสฺส ภควา อุปมํ สมฺปฏิปาเทนฺโต เอวเมว โขติ อาห. ยถา โส กุกฺกุฏโปตโก, เอวํ อหมฺปิ. อวิชฺชาคตาย ปชายาติ อวิชฺชา วุจฺจติ อญฺญาณํ, ตตฺถ คตาย. ปชายาติ สตฺตาธิวจนเมตํ, อวิชฺชาโกสสฺส อนฺโต ปวิฏฺเฐสุ สตฺเตสูติ วุตฺตํ โหติ. อณฺฑภูตายาติ อณฺเฑ ภูตาย ชาตาย ๓- สญฺชาตาย. ยถา หิ อณฺเฑ นิพฺพตฺตา เอกจฺเจ สตฺตา อณฺฑภูตาติ วุจฺจนฺติ, เอวมยํ สพฺพาปิ ปชา