@ทิสฺสติ

เวลาโมติ ชาติโคตฺตรูปโภคสทฺธาปญฺญาทีหิ มริยาทํ เวลํ อติกฺกนฺเตหิ อุฬาเรหิ คุเณหิ สมนฺนาคตตฺตา เอวํลทฺธนาโม. โส เอวรูปํ ทานมทาสิ มหาทานนฺติ เอตฺถ อยํ อนุปุพฺพีกถา:- โส กิร อตีเต พาราณสิยํ ปุโรหิตเคเห ปฏิสนฺธึ คณฺหิ, เวลามกุมาโรติสฺส นามํ อกํสุ. โส โสฬสวสฺสิกกาเล พาราณสีราชกุมาเรน สทฺธึ สิปฺปุคฺคหณตฺถํ ตกฺกสิลํ อคมาสิ. เต อุโภปิ ทิสาปาโมกฺขสฺส อาจริยสฺส สนฺติเก สิปฺปํ ปฏฺฐยึสุ. ยถา จ เต, เอวมญฺเญปิ ชมฺพูทีเป จตุราสีติสหสฺสราชกุมารา. โพธิสตฺโต อตฺตนา คหิตฏฺฐาเน ปิฏฺฐิอาจริโย. หุตฺวา จตุราสีติ กุมารสหสฺสานิ สิกฺขาเปติ, สยํปิ โสฬสวสฺเสหิ คหิตพฺพํ สิปฺปํ ตีหิ วสฺเสหิ อุคฺคณฺหิ. อาจริโย "เวลามกุมารสฺส สิปฺปํ ปคุณนฺ"ติ ญตฺวา "ตาตา เวลาโม มยา ญาตํ สพฺพํ ชานาติ, ตุเมฺห สพฺเพปิ สมคฺคา คนฺตฺวา ตสฺส สนฺติเก สิปฺปํ อุคฺคณฺหถา"ติ จตุราสีติ กุมารสหสฺสานิ โพธิสตฺตสฺส นิยฺยาเทสิ.

โพธิสตฺโต อาจริยํ วนฺทิตฺวา จตุราสีติกุมารสหสฺสปริวาโร นิกฺขมิตฺวา เอกํ อาสนฺนนครํ ปตฺวา ตํ นครสามิกํ ราชกุมารํ อุคฺคณฺหาเปตฺวา ตสฺส สิปฺเป ปคุเณ ชาเต ตํ ตตฺเถว นิวตฺเตสิ. เอเตนุปาเยน จตุราสีติ นครสหสฺสานิ คนฺตฺวา จตุราสีติยา ราชกุมารานํ สิปฺปํ ปคุณํ กาเรตฺวา ตสฺมึ ตสฺมึ นคเร ตํ ตํ นิวตฺเตตฺวา พาราณสีราชกุมารํ อาทาย พาราณสึ ปจฺจาคญฺฉิ. ตตฺถ มนุสฺสา ราชกุมารํ ปริโยสิตสิปฺปํ รชฺเช อภิสิญฺจึสุ, เวลามสฺส ปุโรหิตฏฺฐานํ อทํสุ. เตปิ จตุราสีติ สหสฺสราชกุมารา สเกสุ สเกสุ รชฺเชสุ อภิเสกํ ปตฺวา อนุสํวจฺฉรํ พาราณสีรญฺโญ อุปฏฺฐานํ อาคจฺฉนฺติ. เต ราชานํ ทิสฺวา เวลามสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา "อาจริย อเมฺหสุ รชฺเช ปติฏฺฐิเตสุ, ๑- วเทยฺยาถ เยนตฺโถ"ติ วตฺวา คจฺฉนฺติ. เตสํ คมนาคมนกาเล สกฏสนฺทมานิกคาวีโคณกุกฺกุฏสูกราทโย คณฺหนฺตานํ ชนปโท อติวิย อุปทฺทุโต โหติ, มหาชโน สนฺนิปติตฺวา ราชงฺคเณ กนฺทติ.