ยถา ปน กุกฺกุฏโปตกานํ ปริณตภาวํ ญตฺวา มาตาปิ อณฺฑโกสํ ภินฺทติ, เอวํ ตถารูปสฺส ภิกฺขุโน ญาณปริปากํ ญตฺวา สตฺถาปิ:-

"อุจฺฉินฺท สิเนหมตฺตโน กุมุทํ สารทิกํว ปาณินา

สนฺติมคฺคเมว พฺรูหย นิพฺพานํ สุคเตน เทสิตนฺ"ติ- ๑- อาทินา นเยน โอภาสํ ผริตฺวา คาถาย อวิชฺชณฺฑโกสํ ปหรติ. โส คาถา- ปริโยสาเน อวิชฺชณฺฑโกสํ ภินฺทิตฺวา อรหตฺตํ ปาปุณาติ. ตโต ปฏฺฐาย ยถา เต กุกฺกุฏโปตกา คามกฺเขตฺตํ อุปโสภยมานา ตตฺถ วิจรนฺติ, เอวํ อยํปิ มหาขีณาสโว นิพฺพานารมฺมณํ ผลสมาปตฺตึ อปฺเปตฺวา สํฆารามํ อุปโสภยมาโน วิจรติ.

ผลคณฺฑสฺสาติ วฑฺฒกิสฺส. เอโส ๒- หิ โอลมฺพกสงฺขาตพลํ ธาเรตฺวา ๓- ทารูนํ คณฺฑํ หรตีติ ผลคณฺโฑติ วุจฺจติ. วาสิชเฏติ วาสีทณฺฑกสฺส คหณฏฺฐาเน. เอตฺตกํ วา เม อชฺช อาสวานํ ขีณนฺติ ปพฺพชิตสฺส หิ ปพฺพชฺชาสงฺเขเปน อุทฺเทเสน ปริปุจฺฉาย โยนิโสมนสิกาเรน วตฺตปฏิปตฺติยา ๔- นิจฺจกาลํ อาสวา ขียนฺติ. เอวํ ขียมานานํ ปน เนสํ "เอตฺตกํ อชฺช ขีณํ เอตฺตกํ หิยฺโย"ติ เอวมสฺส ญาณํ น โหตีติ อตฺโถ. อิมาย อุปมาย วิปสฺสนานิสํโส ทีปิโต.