บทว่า อนุปาทาปรินิพฺพานํ ได้แก่ อปัจจยปรินิพพาน นิพพานที่หาปัจจัยมิได้.

แต่พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อตรัสพระสูตรนี้ ทรงเห็นภิกษุ ๕๐๐ รูปอยากสึก จึงตรัสเพื่อบรรเทาความอยากสึกของภิกษุเหล่านั้น. ภิกษุแม้เหล่านั้นบรรเทาความอยากสึกได้แล้ว ชำระญาณตามกระแสเทศนาก็เป็นโสดาบัน ต่อมาเจริญวิปัสสนาก็บรรลุพระอรหัตแล. จบอรรถกถาปฐมโกสลสูตรที่ ๙