๘. ๓. อากงฺขวคฺค

๑. อากงฺขสุตฺตวณฺณนา

[๗๑] ตติยสฺส ปฐเม สมฺปนฺนสีลาติ ปริปุณฺณสีลา, สีลสมงฺคิโน หุตฺวาติ อตฺโถ. ตตฺถ ทฺวีหิ การเณหิ สมฺปนฺนสีลตา โหติ สีลวิปตฺติยา จ อาทีนวทสฺสเนน, สีล- สมฺปตฺติยา จ อานิสํสทสฺสเนน. ตทุภยมฺปิ วิสุทฺธิมคฺเค ๑- วิตฺถาริตํ. ตตฺถ "สมฺปนฺนสีลา"ติ เอตฺตาวตา กิร ภควา จตุปาริสุทฺธิสีลํ อุทฺทิสิตฺวา "ปาติโมกฺข- สํวรสํวุตา"ติ อิมินา ตตฺถ เชฏฺฐกํ สีลํ วิตฺถาเรตฺวา ทสฺเสสีติ ทีปวิหารวาสี สุมตฺเถโร อาห. อนฺเตวาสิโก ปนสฺส เตปิฏกจูฬนาคตฺเถโร อาห:- อุภยตฺถาปิ ปาติโมกฺขสํวโร ภควตา วุตฺโต. ปาติโมกฺขสํวโรเยว หิ สีลํ, อิตรานิ ปน ตีณิ สีลนฺติ วุตฺตฏฺฐานํ นาม อตฺถีติ อนนุชานนฺโต วตฺวา อาห:- อินฺทฺริยสํวโร นาม ฉทฺวารารกฺขามตฺตกเมว, อาชีวปาริสุทฺธิ ธมฺเมน สเมน ปจฺจยุปฺปตฺติมตฺตกํ, ปจฺจยสนฺนิสฺสิตํ ปฏิลทฺธปจฺจเย อิทมตฺถนฺติ ปจฺจเวกฺขิตฺวา ปริภุญฺชนมตฺตกํ. นิปฺปริยาเยน ปาติโมกฺขสํวโรว สีลํ. ยสฺส โส ภินฺโน, อยํ สีสจฺฉินฺโน วิย ปุริโส หตฺถปาเท เสสานิ รกฺขิสฺสตีติ น วตฺตพฺโพ. ยสฺส ปน โส อโรโค, อยํ อจฺฉินฺนสีโส วิย ปุริโส ชีวิตํ เสสานิ ปุน ปากติกานิ กาตุํ สกฺโกติ. ตสฺมา "สมฺปนฺนสีลา"ติ อิมินา ปาติโมกฺขสํวรํ อุทฺทิสิตฺวา "สมฺปนฺนปาติโมกฺขา"ติ ตสฺเสว เววจนํ วตฺวา ตํ วิตฺถาเรตฺวา ทสฺเสนฺโต ปาติโมกฺขสํวรสํวุตาติอาทิมาห. ตตฺถ ปาติโมกฺขสํวร- สํวุตาติอาทีนิ วุตฺตตฺถาเนว. อากงฺเขยฺย เจติ อิทํ กสฺมา อารทฺธนฺติ? สีลานิสํส- ทสฺสนตฺถํ. สเจ หิ ๒- อจิรปพฺพชิตานํ วา ทุปฺปญฺญานํ วา เอวมสฺส "ภควา `สีลํ ปูเรถ สีลํ ปูเรถา'ติ วทติ, โก นุ โข สีลปูรเณ อานิสํโส, โก วิเสโส, กา วุฑฺฒี"ติ, เตสํ ทส อานิสํเส ทสฺเสตุํ เอวมาห "อปฺเปว นาม เอตํ สพฺรหฺมจารีนํ ปิยมนาปตาทึ อาสวกฺขยปริโยสานํ อานิสํสํ สุตฺวาปิ สีลํ ปริปูเรยฺยุนฺ"ติ.