อุปาลีสูตร
TIPITAKA Volume 24 : PALI ROMAN Sutta Pitaka Vol 16 : Sutta. Aṅ. (5): dasaka-ekādasakanipātā
[99] Athakho āyasmā upāli yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi ekamantaṃ nisinno kho āyasmā upāli bhagavantaṃ etadavoca icchāmahaṃ bhante araññavanapatthāni 1- pantāni senāsanāni paṭisevitunti . durabhisambhavāni hi 2- kho upāli araññavanapatthāni pantāni senāsanāni dukkaraṃ pavivekaṃ durabhiramaṃ ekatte haranti maññe mano vanāni samādhiṃ alabhamānassa bhikkhuno yo kho upāli evaṃ vadeyya ahaṃ samādhiṃ alabhamāno araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevissāmīti tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ saṃsīdissati vā uppilavissati 3- vā {99.1} seyyathāpi upāli mahāudakarahado atha āgaccheyya hatthināgo sattaratano vā aḍḍhaṭṭharatano 4- vā tassa evamassa yannūnāhaṃ imaṃ udakarahadaṃ ogāhetvā kaṇṇasandhovikaṃpi khiḍḍaṃ kīḷeyyaṃ piṭṭhisandhovikaṃpi khiḍḍaṃ kīḷeyyaṃ kaṇṇasandhovikaṃpi khiḍḍaṃ kīḷitvā piṭṭhisandhovikaṃpi khiḍḍaṃ kīḷitvā nhātvā 5- ca pīvitvā ca paccuttaritvā yena kāmaṃ pakkameyyanti so taṃ udakarahadaṃ ogāhetvā kaṇṇasandhovikaṃpi khiḍḍaṃ kīḷeyya piṭṭhisandhovikaṃpi khiḍḍaṃ kīḷeyya kaṇṇasandhovikaṃpi khiḍḍaṃ kīḷitvā piṭṭhisandhovikaṃpi khiḍḍaṃ kīḷitvā nhātvā ca pivitvā ca paccuttaritvā yena kāmaṃ pakkameyya taṃ kissa hetu mahā upāli 6- attabhāvo gambhīre gādhaṃ vindati {99.2} atha āgaccheyya saso vā biḷāro vā tassa evamassa @Footnote: 1 Po. Yu. araññe vanapatkāni. sabbattha īdisameva. 2 Yu. hisaddo natthi. @ 3 Ma. sabbattha vāresu uplavissati. 4 Po. aḍḍhaṭṭhttararatano. Yu. aḍḍharatano. @ 5 Ma. sabbattha vāresu nhatvā. 6 Sī. Yu. mahā hupāla. Ko cāhaṃ ko ca hatthināgo yannūnāhaṃ imaṃ udakarahadaṃ ogāhetvā kaṇṇasandhovikaṃpi khiḍḍaṃ kīḷeyyaṃ piṭṭhisandhovikaṃpi khiḍḍaṃ kīḷeyyaṃ kaṇṇasandhovikaṃpi khiḍḍaṃ kīḷitvā piṭṭhisandhovikaṃpi khiḍḍaṃ kīḷitvā nhātvā ca pīvitvā ca paccuttaritvā yena kāmaṃ pakkameyyanti so taṃ udakarahadaṃ sahasā appaṭisaṅkhāya 1- tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ saṃsīdissati vā uppilavissati vā taṃ kissa hetu paritto upāli 2- attabhāvo gambhīre gādhaṃ na vindati evameva kho upāli yo evaṃ vadeyya ahaṃ samādhiṃ alabhamāno araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevissāmīti tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ saṃsīdissati vā uppilavissati 3- vā seyyathāpi upāli daharo kumāro mando uttānaseyyako sakena muttakarīsena kīḷati taṃ kiṃ maññasi upāli nanvāyaṃ kevalā paripūrā bālakhiḍḍāti 4- . Evaṃ bhante. {99.3} Sa kho so upāli kumāro aparena samayena vuddhimanvāya indriyānaṃ paripākamanvāya yāni tāni 5- kumārakānaṃ kīḷāpanakāni bhavanti seyyathīdaṃ vaṅkakaṃ 6- ghaṭikaṃ mokkhacikaṃ piṅgulikaṃ 7- pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ tehi kīḷati taṃ kiṃ maññasi upāli nanvāyaṃ khiḍḍā purimāya khiḍḍāya abhikkantatarā ca paṇītatarā cāti. Evaṃ bhante. {99.4} Sa kho so upāli kumāro aparena samayena vuddhimanvāya indriyānaṃ paripākamanvāya pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi @Footnote: 1 Po. Ma. appaṭisaṅkhā. etthantare ca pakkhandeyyāti dissati. 2 Yu. hupāli. @ 3 Ma. upalvissati vāti. 4 Po. bālakiḷāti. 5 Ma. yāni kānici. @ 6 Po. Yu. vaṅkaṃ. 7 Po. vatulakaṃ. Ma. Yu. ciṅgulakaṃ. Kāmūpasañhitehi rajanīyehi sotaviññeyyehi saddehi ... Ghānaviññeyyehi gandhehi ... jivhāviññeyyehi rasehi ... Kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasañhitehi rajanīyehi taṃ kiṃ maññasi upāli nanvāyaṃ khiḍḍā purimāhi khiḍḍāhi abhikkantatarā ca paṇītatarā cāti. Evaṃ bhante. {99.5} Idha kho pana