อีกอย่างหนึ่ง อรรถอันเป็นอารมณ์แห่งอภิสมยะ คือการแทงตลอด ชื่อว่าอภิสมยัฏฐะ อรรถคือการแทงตลอด เพราะเหตุนั้น การบีบคั้นเป็นต้นนั้นนั่นแหละ ท่านจึงกล่าวไว้อย่างนั้นโดยความเป็นอันเดียวกัน. ในอรรถเหล่านั้น ทุกขสัจเบียดเบียนคนผู้พรั่งพร้อมด้วยทุกขสัจนั้น คือกระทำให้เจริญไม่ได้ ชื่อว่าเบียดเบียน. ความแผดเผา คือความเร่าร้อนด้วยอำนาจทุกข์ และความเป็นทุกข์เป็นต้น ชื่อว่าความเร่าร้อน.

ก็ในข้อนี้ สมัยชื่อว่าสมวายะ เพราะความสำเร็จ เพราะมีเหตุที่มีการกระทำร่วมกัน ย่อมพร้อมกัน คือพร้อมเพรียงกัน.

สมัยชื่อว่าขณะ เพราะเป็นที่พร้อมกันคือมาพร้อมกันแห่งมรรคพรหมจรรย์ โดยบุคคลผู้ทรงไว้ซึ่งมรรคพรหมจรรย์นั้น.

สมัยชื่อว่ากาล เพราะเป็นที่ไปพร้อมกัน หรือเป็นเหตุไปร่วมกันแห่งสัตว์หรือแห่งสภาวธรรม โดยขณะมีอุปาทขณะเป็นต้น หรือโดยสัมปยุตธรรมมีสหชาตธรรมเป็นต้น.