บทว่า สมฺปหํเสติ ความว่า เมื่อทรงทำจิตของภิกษุเหล่านั้นให้ยินดี ให้ร่าเริงด้วยการประกาศอานิสงส์แห่งพระนิพพาน โดยนัยมีอาทิว่า ๒- นี้ธรรมเป็นที่สร่างเมา เป็นที่กำจัดความกระหาย เป็นที่ถอนความอาลัย และโดยนัยมีอาทิว่า ๓- ธรรมนี้เป็นที่สิ้นราคะ โทสะ โมหะ และว่า ๔- นี้เป็นอสังขตธรรม และว่า ๕- อมตธรรม สันติธรรม ดังนี้ ชื่อว่ายังภิกษุให้ร่าเริง ให้เบาใจ. ____________________________ ๒- องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๓๔ ๓- สํ. สฬา. เล่ม ๑๘/ข้อ ๖๗๔ ขุ. อิติ. เล่ม ๒๕/ข้อ ๒๒๒ ๔- สํ. สฬา. เล่ม ๑๘/ข้อ ๖๗๔ ๕- สํ. สฬา. เล่ม ๑๘/ข้อ ๗๕๑

บทว่า เต จ ภิกฺขู อฏฺฐิกตฺวา ความว่า ภิกษุทั้งหลายกำหนดอย่างนี้ว่า สิ่งอะไรๆ มีอยู่ ประโยชน์นี้พวกเราควรบรรลุแล้ว เป็นผู้มีความต้องการด้วยเทศนานั้น. บทว่า มนสิกตฺวา ความว่า วางไว้ในจิต ไม่ส่งจิตไปในที่อื่น คือกระทำเทศนานั้นให้อยู่ในจิตของตนเท่านั้น.

บทว่า สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา ความว่า นึกถึงเทศนาด้วยใจ อันเป็นตัวนำทั้งปวง ตั้งแต่ต้นจนถึงที่สุด คือทำความคำนึงให้อยู่ในเทศนานั้นนั่นเอง.

อีกอย่างหนึ่ง บทว่า สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา ความว่า นำมาเนืองๆ โดยชอบซึ่งเทศนา จากจิตทั้งหมด.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๕,๓๑๒

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. นิพพานสูตร ที่ ๑”