ชื่อว่าเปตะ เพราะเปรตทั้งหลายมีปรทัตตูปชีวิเปรต และนิชฌามตัณหิกเปรตเป็นต้น มีแต่ความหิวกระหายไป คือปราศจากความสุขสบาย มากไปด้วยความทุกข์. ชื่อว่าเปตคติ เพราะไปสู่ความเป็นเปรตนั่นเอง แม้พวกอสูรมีกัญชิกาสูรเป็นต้น ก็อยู่ภายในเปรตเหล่านั้น.

ผู้อยู่ในมหาทวีป ๔ มีชมพูทวีปเป็นต้นกับผู้อยู่ในทวีปเล็กๆ ชื่อว่ามนุษย์ เพราะเป็นผู้มีใจสูง ชื่อว่ามนุษยคติ เพราะไปสู่ความเป็นมนุษย์นั่นเอง.

หมู่เทพ ๒๖ เหล่านี้ คือตั้งแต่เทพชั้นจาตุมมหาราชิกา จนถึงเทพผู้ได้เนวสัญญานาสัญญายตนะ ย่อมเพลิดเพลิน คือเล่นกีฬา และรุ่งเรืองด้วยฤทธานุภาพของตน เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่าเทวะ. ชื่อว่าเทวคติ เพราะไปสู่ความเป็นเทวดานั่นเอง.

ก็คติเหล่านี้ เพราะความต่างกันของอุบัติภพ อันเกิดด้วยกรรมวัฏฏะ (ความหมุนเวียนแห่งกรรม) นั้นๆ ฉะนั้น โดยเนื้อความได้แก่ วิบากขันธ์และกฏัตตารูป (รูปเกิดแต่กรรม).

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๕,๙๕๒

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. วิตักกสูตร”