ในคตินั้น ญาณของพระผู้มีพระภาคเจ้าย่อมเป็นไปโดยฐานะ โดยเหตุด้วยอำนาจเหตุผล การจำแนกและการกำหนดตามความสามารถว่า คติชื่อนี้ย่อมเกิดด้วยกรรมชื่อนี้ หมู่สัตว์เหล่านี้แตกต่างกัน โดยการจำแนกอย่างนี้เป็นส่วนหนึ่ง เพราะกรรมนั้นแตกต่างกัน โดยการจำแนกอย่างนี้ ด้วยความต่างของปัจจัย

ด้วยเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสคำเป็นอาทิว่า ๑๒-

ปญฺจ โข อิมา สารีปุตฺต ฯเปฯ ตญฺจ ปชานามิ

ความว่า ดูก่อนสารีบุตร คติ ๕ เหล่านี้แล คติ ๕ เป็นไฉน คติ ๕ คือ นรก ๑ กำเนิดเดียรัจฉาน ๑ เปรตวิสัย ๑ มนุษย์ ๑ เทวดา ๑.