รูปาวจรธรรม คืออะไร? คือ ขันธ์ ธาตุ อายตนะที่ท่องเที่ยวไปในภพนี้ คือนับเนื่องในภพนี้ โดยเบื้องต่ำกำหนดเอาเทวโลกเป็นที่สุด เบื้องบนกำหนดเทพ (พรหม) ชั้นอกนิฏฐาไว้ในภายใน ธรรมเหล่านี้ ชื่อว่ารูปาวจร. ๑-
อรูปภพ ชื่อว่าอรูปธาตุ ถึงในพระสูตรนี้ก็ตรัสถึงการกำหนดด้วยภพ ดังนั้น อรูปธาตุ คืออรูปาวจรธรรม ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้อย่างนี้ว่า
อรูปาวจรธรรม คืออะไร? คือ ขันธ์ ธาตุ อายตนะที่ท่องเที่ยวไปในภพนี้ คือนับเนื่องในภพนี้โดยเบื้องต่ำกำหนดด้วยเทพ (พรหม) ผู้เกิดในชั้นอากาสานัญจายตนะ ไว้ในภายใน เบื้องบนกำหนดด้วยเทพ (พรหม) ที่เกิดในชั้นเนวสัญญานาสัญญายตนะ ธรรมเหล่านี้ ชื่อว่าอรูปาวจรธรรม. ๒-
พระนิพพานพึงทราบว่า ชื่อว่านิโรธธาตุ. ____________________________ ๑- อภิ. สงฺ. เล่ม ๓๔/ข้อ ๘๒๙ ๒- อภิ. สงฺ. เล่ม ๓๔/ข้อ ๘๓๐
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที