บทว่า ตสฺมา ความว่า เพราะเหตุที่การคลุกคลีกับคนเกียจคร้าน เป็นเหตุนำอนัตถะอย่างนี้มาให้ ฉะนั้น ภิกษุควรเว้นมิตร ที่ชื่อว่าเกียจคร้าน เพราะจมดิ่งลง โดยการประกอบความเกียจคร้านเนืองๆ เพราะอาศัยเขา คือผู้มีความเพียรต่ำกว่าบุคคลนั้นนั่นแหละ ได้แก่ไม่มีความเพียร แต่พึงอยู่ร่วม คือคบหากับด้วยบัณฑิตทั้งหลาย คือผู้มีปัญญานั่นเอง ผู้สงบสงัดแล้ว ด้วยสามารถแห่งกายวิเวกเป็นต้น และตทังควิเวกเป็นต้น โดยส่วนเดียวนั่นเอง.

ผู้ชื่อว่าเป็นอริยะ เพราะต่อแต่นั้นไปนั่นเอง จะเป็นผู้ไกลจากกิเลส ชื่อว่าผู้มีตน (ใจ) อันส่งไปแล้ว เพราะความเป็นผู้มีตนถูกส่งไปแล้วสู่พระนิพพาน.

ผู้ชื่อว่าเพ่งอยู่ (มีฌาน) เพราะเพ่งอยู่ด้วยสามารถแห่งอารัมมณูปณิชฌาน และลักขณูปณิชฌาน.

ผู้ชื่อว่าปรารภความเพียรแล้ว เพราะเป็นผู้ปรารภความเพียร โดยความเป็นผู้ประคองความเพียรไว้ตลอดกาลทุกเมื่อ ดังนี้แล. จบอรรถกถาธาตุสูตรที่ ๙