สมจริงดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า เมื่ออายตนะ ๖ เกิดขึ้น โลกจึงเกิดขึ้น โลกย่อมทำความชมเชยในอายตนะ ๖ ดังนี้. ๗- ____________________________ ๗- สํ. ส. เล่ม ๑๕/ข้อ ๑๙๗

สังวรชื่อว่าปาติโมกข์ เพราะอรรถว่าพ้นจากกิเลสเป็นเหตุให้ตกไป กล่าวคืออายตนะภายใน และอายตนะภายนอก ๖ นั้น.

อีกอย่างหนึ่ง สภาพชื่อว่าปาติ เพราะอรรถว่ามีการตกไป คือให้ถึงความเสื่อม ได้แก่สงสาร. สังวรชื่อว่าปาติโมกข์ เพราะพ้นจากสงสารนั้น.

อีกอย่างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ธรรมิศร ชาวโลกขนานพระนามว่าบดี เพราะความเป็นผู้ยิ่งใหญ่กว่าโลกทั้งปวง ภิกษุย่อมหลุดพ้นด้วยอุบายนั้น เพราะเหตุนั้น อุบายนั้นจึงชื่อว่าโมกขะ อุบายเป็นเครื่องหลุดพ้นของผู้ที่เป็นบดี อันพระผู้มีพระภาคเจ้านั้นทรงบัญญัติแล้ว เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่าปติโมกข์.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๖,๖๗๕

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. กัลยาณสูตร”