คำว่าปาติโมกข์นี้เป็นประธาน ๘- พึงทราบความพิสดารต่อไป. ____________________________ ๘- วิ. มหา. เล่ม ๔/ข้อ ๑๕๐

อีกอย่างหนึ่ง ป ศัพท์ ลงในอรรถว่า ปการะ ศัพท์ อติ เป็นนิบาตใช้ในอรรถว่าเกินส่วน เพราะฉะนั้น สังวรชื่อว่าปาติโมกข์ เพราะอรรถว่ายังสัตว์ให้พ้นเกินส่วน โดยประการทั้งหลาย ก็ศีลนี้ ตัวเองไปพร้อมกับสมาธิ ไปพร้อมกันกับปัญญาด้วยสามารถแห่งตทังคะ. ชื่อว่าปาติโมกข์ เพราะยังสัตว์ให้พ้น คือหลุดพ้นเกินส่วน ด้วยสามารถวิกขัมภนปหานและสมุจเฉทปหาน ก็ศีลนั้นแหละ คือพระปาติโมกข์.

อีกอย่างหนึ่ง สังวรชื่อว่าปฏิโมกข์ เพราะอรรถว่าหลุดพ้นเฉพาะๆ. อธิบายว่า พ้นเฉพาะ คือเป็นส่วนๆ จากโทษที่จะพึงล่วงละเมิดนั้นๆ ปฏิโมกข์ ก็คือ ปาฏิโมกข์.

อีกอย่างหนึ่ง พระนิพพานชื่อว่าโมกขะ สังวรชื่อว่าปฏิโมกข์ เพราะอรรถว่าเป็นเครื่องพ้นเฉพาะ คือเป็นเหมือนรูปเปรียบแห่งโมกขะนั้น. อธิบายว่า ปาฏิโมกขสีลสังวรย่อมเป็นเหมือนพระอาทิตย์ยามรุ่งอรุณ และธรรมที่มีส่วนเปรียบด้วยโมกขธรรมนั้น อันเป็นแดนอุทัยแห่งพระนิพพาน เพราะยังกิเลสให้ดับตามสมควร เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่าปฏิโมกข์ ปฏิโมกข์นั้นแหละ คือปาฏิโมกข์.