บทว่า ทุกฺกฏํ แปลว่า กระทำแล้วชั่ว. อธิบายว่า ได้แก่ทุจริต

บทว่า หิรีมนํ ความว่า มีความละอาย คือถึงพร้อมด้วยหิริ. อธิบายว่า ได้แก่ สภาวะที่รังเกียจความประพฤติชั่วโดยประการทั้งปวง.

อีกอย่างหนึ่ง บทว่า หิรีมนํ ได้แก่ จิตที่ประกอบด้วยหิริ.

ก็ในอธิการนี้ พึงทราบว่าทรงถือเอาแม้โอตตัปปะไว้ด้วยศัพท์ว่า หิริแล้วทีเดียว ก็พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อทรงแสดงเหตุแห่งความเป็นผู้ทุจริตโดยประการทั้งปวง ด้วยศัพท์ว่าหิริโอตตัปปะ ชื่อว่าย่อมทรงยังความเป็นผู้มีศีลอันงามให้แจ่มแจ้ง โดยเหตุ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๖,๖๘๓

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. กัลยาณสูตร”