สัจจกัมมัฏฐาน ๔ อันใดที่ควรกล่าวไว้ สัจจกัมมัฏฐานนั้นได้กล่าวไว้แล้วโดยสังเขปแล ในโยนิโสมนสิการสูตรในตอนต้น.

อนึ่ง ในคำนั้น ท่านได้ทำการขยายความไว้โดยนัยเป็นต้นว่า ภิกษุทำไว้ในใจโดยแยบคายว่านี้ทุกข์ เพราะ (มีหลักฐาน) มาแล้วว่า ๕-

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อทำไว้ในใจโดยแยบคาย ย่อมละอกุศล เจริญกุศลได้.

ในที่นี้ พึงประกอบเข้าตามนัยมีอาทิว่า สำหรับภิกษุผู้รู้อยู่ เห็นอยู่ โดยมรรคญาณด้วยอำนาจการแทงตลอดด้วยปริญญา คือด้วยอำนาจการตรัสรู้ด้วยปริญญาว่านี้ทุกข์ เพราะ (มีหลักฐาน) มาแล้วว่า ๖-