เพราะเหตุที่พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จถึง คือบรรลุแล้วซึ่งสากลโลกด้วยติรณปริญญาที่เป็นความจริง ไม่ผิดพลาด ฉะนั้น พระองค์จึงทรงพระนามว่าตถาคต เพราะพระตถาคตตรัสรู้โลกแล้ว ทรงพระนามว่าตถาคต เพราะเสด็จถึง คือเสด็จผ่านโลกสมุทัย (เหตุเกิดโลก) มาแล้วด้วยปหานปริญญาที่เป็นความจริง ไม่ผิดพลาด. ทรงพระนามว่าตถาคต เพราะเสด็จถึงคือทรงลุถึงโลกนิโรธ (เหตุดับโลก) ด้วยการทำให้แจ้ง ที่เป็นความจริง และทรงพระนามว่าตถาคต เพราะทรงถึงคือทรงปฏิบัติ ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับโลก ที่แท้จริงไม่ผิดพลาด.

ผู้ศึกษาพึงทราบเนื้อความแห่งพระบาลีนี้ ด้วยอำนาจการแสดงถึงความที่พระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นพระตถาคตด้วยประการอย่างนี้.

พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงประกาศความที่พระองค์เป็นพระตถาคตด้วยอำนาจแห่งการตรัสรู้อริยสัจ ๔ ด้วยประการดังนี้แล้ว บัดนี้ เพื่อจะทรงแสดงถึงความที่พระองค์เป็นพระตถาคตนั้น แม้ด้วยอำนาจแห่งการตรัสรู้ธรรมที่พระองค์ทรงเห็นแล้วเป็นต้นในสัจจะ ๔ เหล่านั้น จึงได้ตรัสคำมีอาทิไว้ว่า ยํ ภิกฺขเว แต่ในอรรถกถาอังคุตตรนิกาย ท่านกล่าวคำมีอาทิไว้ว่า ครั้นตรัสความที่พระองค์เป็นพุทธ์เพราะสัจจะทั้ง ๔ แล้วดังนี้ คำนั้น ท่านกล่าวไว้เพื่อแสดงว่า ศัพท์ว่า ตถาคต และศัพท์ว่า พุทฺธํ โดยเนื้อความแล้วไม่มีเหตุแตกต่างกันเลย. อนึ่ง ความจริงพระบาลีก็เป็นไปแล้วอย่างนั้นเหมือนกัน.

บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทิฏฺฐํ ได้แก่ อายตนะคือรูป.