คาถานี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้วด้วยยอดคือพระอรหัตด้วยประการฉะนี้ ก็ในที่สุดแห่งเทศนา ภิกษุนั้นดำรงอยู่แล้วในพระอรหัต.

ถามว่า คาถาที่ว่า โย ตณฺหมุทจฺฉิทา เป็นต้น มีเหตุเกิดขึ้นเป็นอย่างไร?

ตอบว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่เมืองสาวัตถี ภิกษุรูปหนึ่งอยู่ที่ฝั่งสระโปกขรณี ชื่อคัคครา กำลังตรึกอกุศลวิตกอยู่ด้วยอำนาจของตัณหา. พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบอัธยาศัยของท่าน จึงได้ทรงภาษิตโอภาสคาถานี้.

ในพระคาถานั้น ที่ชื่อว่าตัณหา เพราะอรรถว่าเป็นเครื่องสะดุ้ง (แห่งหมู่สัตว์). อธิบายว่า หมู่สัตว์ย่อมไม่ถึงความอิ่มด้วยอารมณ์ทั้งหลาย คำว่าตัณหานี้ เป็นชื่อของกามตัณหา ภวตัณหาและวิภวตัณหา.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๗,๐๓๘

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. อุรคสูตร”