ก็เพราะเหตุที่สมบัติชื่อว่าภวะ วิบัติชื่อวิภวะ. อนึ่ง ความเจริญชื่อว่าภวะ. ความเสื่อมชื่อว่าวิภวะ. ความเที่ยงชื่อว่าภวะ ความขาดสูญชื่อว่าวิภวะ. บุญชื่อว่าภวะ บาปชื่อว่าวิภวะ.

เมื่อว่าโดยใจความแล้วทั้งวิภวะทั้งอภวะก็เป็นอันเดียวกันนั่นเอง ฉะนั้น ในคำว่า ภวาภวตญฺจ วีติวตฺโต นี้ พึงทราบเนื้อความอย่างนี้ว่า

ภิกษุนั้นชื่อว่าล่วงความเสื่อมและความเจริญมีประการเป็นอเนกที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ด้วยอำนาจแห่งสมบัติ วิบัติ ความเจริญ ความเสื่อม ความเที่ยง ความขาดสูญ บุญและบาป ด้วยมรรคทั้ง ๔ โดยนัยนั้นๆ ตามสมควรแก่เหตุ.

ก็ในข้อว่า ยสฺส วิตกฺกา เป็นต้นนี้ มีอธิบายว่า ภิกษุใดพิจารณาเห็นโทษในวิตกนั้นๆ แล้วกำจัดคือทำให้สงบ ได้แก่เผาผลาญ วิตก ๙ อย่างคือ :-

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๗,๐๕๔

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. อุรคสูตร”