บาทคาถาว่า สพฺพํ อจฺจุคมา อิมํ ปปญฺจํ ความว่า ก็แลผู้ใดก้าวล่วง คือข้ามพ้น. อธิบายว่า ก้าวล่วงเสียด้วยดีซึ่งความเนิ่นช้า ๓ อย่าง คือตัณหา มานะและทิฏฐิ อันมีเวทนาสัญญาและวิตกเป็นแดนเกิดทั้งปวงเสียได้ ด้วยมัชฌิมาปฏิปทาอันมีอรหัตมรรคเป็นที่สุด.

ก็ในคาถาต่อจากนั้น มีความแปลกกันเพียงเท่านี้ว่า สพฺพํ วิตถมิทํ ญฺตวา โลเก. เนื้อความแห่งคาถานั้นว่า บทว่า สพฺพํ ได้แก่ ไม่มีส่วนเหลือ. มีคำอธิบายว่า ทั้งสิ้นคือเต็ม.

ก็แม้เมื่อเป็นเช่นนี้ ในคาถานี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงหมายเอาสังขตธรรมอันต่างโดยขันธ์ อายตนะและธาตุที่เป็นโลกีย์ซึ่งเข้าถึงวิปัสสนาเท่านั้น.

บทว่า วิตถํ ได้แก่ ความแปรผัน. มีคำอธิบายว่า ชื่อว่าแปรผัน เพราะความเป็นโดยประการที่พวกคนพาลยึดถือเอาด้วยอำนาจกิเลสว่าเที่ยง หรือว่ายั่งยืน ว่าเป็นสุข หรือว่าสวยงาม หรือว่าเป็นตัวตน.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๗,๐๖๑

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. อุรคสูตร”