จริงอยู่ ปริยัติย่อมแจ่มแจ้งแก่มิตรใด มิตรนั้นชื่อว่าปริยัติปฏิภาณ.

การสอบถามย่อมแจ่มแจ้งแก่มิตรใด ผู้สอบถามอรรถ ญาณ ลักษณะและฐานาฐานะ มิตรนั้นชื่อว่าปริปุจฉาปฏิภาณ.

ธรรมมีมรรคเป็นต้นอันมิตรใดแทงตลอดแล้ว มิตรนั้นชื่อว่าปฏิเวธปฏิภาณ.

บุคคลพึงคบมิตรผู้เป็นพหูสูต ทรงธรรม ผู้ยิ่งด้วยคุณธรรม มีปฏิภาณนั้นคือมีรูปเห็นปานนั้น แต่นั้นรู้จักประโยชน์ทั้งหลายมีอเนกประการ โดยต่างด้วยประโยชน์ตน ประโยชน์คนอื่นและประโยชน์ทั้งสอง หรือโดยต่างด้วยทิฏฐธัมมิกประโยชน์ สัมปรายิกประโยชน์และปรมัตถประโยชน์ด้วยอานุภาพแห่งมิตรนั้น แต่นั้นกำจัดความสงสัยได้แล้ว ในฐานะเป็นที่ตั้งแห่งความสงสัยทั้งหลายมีอาทิว่า ในอดีตกาล เราได้มีแล้วหรือหนอ ดังนี้แล้วนำออกไปซึ่งความเคลือบแคลงให้หมดไป มีกิจทั้งปวงอันทำแล้วอย่างนี้ พึงเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด ฉะนั้นแล. พหุสสุตคาถาวัณณนา จบบริบูรณ์

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๗,๓๕๓

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. ขัคควิสาณสูตร”