บทว่า น จ ปาทโลโล ความว่า ไม่เดินส่ายไป ดุจลากเท้าจ้ำไป เพราะรีบจะเข้าไปในท่ามกลางหมู่อย่างนี้ว่า ที่ ๒ สำหรับคนหนึ่ง ที่ ๓ สำหรับคน ๒ คน หรือเว้นจากการเที่ยวไปนานและการเที่ยวไปไม่กลับ.

บทว่า คุตฺตินฺทฺริโย ได้แก่ มีอินทรีย์อันคุ้มครองแล้วในอินทรีย์ทั้ง ๖ ด้วยอำนาจที่กล่าวไว้แผนกหนึ่งในคาถานี้.

บทว่า รกฺขิตมานสาโน ความว่า มานัสนั่นเองชื่อว่ามานสานะ มานสานะนั้นอันบุคคลนั้นรักษาแล้ว เพราะเหตุนั้น บุคคลนั้นจึงชื่อว่า รกฺขิตมานสาโน แปลว่ามีใจอันตนรักษาแล้ว.

มีอธิบายว่า มีจิตอันตนรักษาแล้วโดยประการที่จิตไม่แปดเปื้อนด้วยกิเลสทั้งหลาย.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๗,๓๗๘

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. ขัคควิสาณสูตร”