สาตาคิรยักษ์เมื่อจะยังความเลื่อมใสแห่งจิตให้เกิดแก่สหาย แม้ด้วยการอ้างถึงการพรรณนาคุณแห่งราตรีอย่างนี้แล้ว กล่าวถึงการเสด็จอุบัติแห่งพระพุทธเจ้า จึงกล่าวว่า มาเราทั้งสองจงไปเฝ้าพระโคดม ผู้เป็นพระศาสดามีพระนามอันไม่ทรามเถิด ดังนี้.

ในคาถานั้น ชื่อว่า มีพระนามอันไม่ทราม เพราะอรรถว่า พระองค์ทรงมีพระนามด้วยพระคุณทั้งหลายอันไม่ทราม คือไม่ชั่ว บริบูรณ์ด้วยอาการทั้งปวง.

จริงอย่างนั้น พระองค์ทรงมีพระนามด้วยพระคุณทั้งหลายอันไม่ทรามว่า พุทโธ โดยนัยมีอาทิว่า ชื่อว่าพุทธะ เพราะอรรถว่าผู้ตรัสรู้สัจจะทั้งหลาย. ชื่อว่าพุทธะ เพราะอรรถว่าผู้ยังประชาชนให้ตรัสรู้ และทรงมีพระนามด้วยพระคุณอันไม่ทราม โดยนัยมีอาทิว่า ชื่อว่าภควา เพราะอรรถว่า ทรงหักราคะแล้ว ชื่อว่าภควา เพราะอรรถว่าทรงหักโทสะแล้ว.

ในพระคุณทั้งหลายมีอาทิว่า เป็นพระอรหันต์ตรัสรู้ชอบเอง ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ ก็นัยนี้. หรือพระองค์ทรงพร่ำสอนเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ในประโยชน์ทั้งหลายมีทิฏฐธรรมิกประโยชน์เป็นต้นว่า จงละสิ่งนี้ จงสมาทานสิ่งนี้ประพฤติ เพราะฉะนั้น จึงทรงเป็นพระศาสดา.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๗,๖๘๙

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. เหมวตสูตร”