ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า เพราะเมื่ออายตนะภายในและภายนอกทั้งหกเกิดขึ้น สัตวโลกจึงเกิดขึ้น และสังขารโลกก็ย่อมเกิดขึ้น ด้วยอำนาจแห่งทรัพย์และธัญชาติเป็นต้น และเพราะสัตวโลกย่อมกระทำความเชยชิดแม้สองอย่าง ในอายตนะ ๖ เหล่านั้นนั่นแล ในสังขารโลกนี้ หรือเมื่อยึดถืออายตนะคือจักษุว่า “เรา ของเรา” หรือยึดถืออายตนะอื่นในบรรดาอายตนะที่เหลือ ย่อมยึดถือ.
เหมือนอย่างที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า คนใดพึงกล่าวว่า จักษุเป็นตัวตนคนนั้น (พึงยึดถือจักษุนั้นนั่นเทียว) ข้อนั้นไม่ควร เป็นต้น. ๑๑-
เพราะโลกแม้ทั้งสองยึดถืออายตนะ ๖ เหล่านั้นนั่นเทียว ย่อมถึงการนับว่า โลกและเมื่อมีอายตนะ ๖ เหล่านั้นนั่นแล. สัตวโลกก็ย่อมเดือดร้อน เพราะทุกข์ปรากฏ.
เหมือนอย่างที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ๑๒-
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที