ครั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ยักษ์ทูลว่า บัดนี้ ข้าพระองค์จะพึงถามสมณพราหมณ์เป็นอันมากทำไมเล่า เพราะความสงสัยที่จะพึงถาม สมณพราหมณ์เหล่าอื่นอันตนละได้แล้ว เมื่อจะให้ชนเหล่าอื่นที่ยังไม่รู้เหตุแห่งการไม่ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้านั้นให้ทราบ จึงทูลว่า วันนี้ ข้าพระองค์ทราบชัดประโยชน์อันเป็นไปในภพหน้า ดังนี้.
ในบทเหล่านี้ บทว่า อชฺช อธิบายว่า นับตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป. บทว่า ปชานามิ ความว่า ทราบชัดโดยประการตามที่กล่าวแล้ว. บทว่า โย จตฺโถ ความว่า ยักษ์แสดงประโยชน์ในปัจจุบันที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส โดยนัยมีอาทิว่า ผู้ฟังอยู่ด้วยดี ย่อมได้ปัญญา ด้วยคำมีประมาณเท่านี้ แสดงประโยชน์ในภพหน้าอันกระทำความที่ละโลกนี้ไปแล้วไม่มีความเศร้าโศกที่ตรัสว่า ยสฺเสเต จตุโร ธมฺมา ด้วยบทนี้ว่า สมฺปรายิโก.
ก็คำว่า อตฺโถ นั่นเป็นชื่อของการณ์.
จริงอยู่ อัตถศัพท์นี้ ย่อมเป็นไปในอรรถแห่งบาลี ดุจในประโยคมีอาทิว่า ๒๒- สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ มีอรรถ มีพยัญชนะ. เป็นไปในการบอก ดุจในประโยคมีอาทิว่า ๒๓- ดูก่อนคหบดี เราต้องการเงินและทอง. เป็นไปในความเจริญ ดุจในประโยคมีอาทิว่า ๒๔- ความเจริญย่อมมีแก่ผู้มีศีลทั้งหลาย. เป็นไปในประโยชน์เกื้อกูล ดุจในประโยคมีอาทิว่า ๒๕- ย่อมประพฤติประโยชน์แก่ทั้งสองฝ่าย. เป็นไปในเหตุว่า ๒๖- เมื่อเหตุเกิดขึ้น ย่อมต้องการบัณฑิต.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที