ก็นั่นเป็นความเคลื่อนไหวของกายใด กายนี้นั้นประกอบแล้วด้วยกระดูกและเอ็น.

เพราะความที่กายนี้ประกอบแล้วด้วยกระดูกเกิน ๓๐๐ ท่อนและด้วยเอ็น ๙๐๐ เส้น ซึ่งข้าพเจ้าประกาศแล้วโดยประเภทแห่งสี สัณฐาน ทิศ โอกาสและการกำหนด และโดยอัพยาปารนัย ในการพรรณนาถึงอาการ ๓๒ อย่างในวิสุทธิมรรค เพราะฉะนั้น ผู้ศึกษาพึงทราบว่า ฉาบด้วยหนังและเนื้อ เพราะความที่กายนี้ฉาบแล้วด้วยหนังมีหนังปลายเท้าและหนังนิ้วมือเป็นต้น และด้วยเนื้ออันต่างด้วยชิ้นเนื้อ ๙๐๐ ชิ้นที่ข้าพเจ้าประกาศไว้แล้วในวิสุทธิมรรคนั้นแล มีกลิ่นเหม็น น่าเกลียดปฏิกูลอย่างยิ่ง.

ในกายนั่น ผู้ศึกษาจะพึงทราบอย่างไร

ถ้ากายนี้ไม่พึงปกปิดด้วยผิวละเอียดดุจปีกแมลงวัน ซึ่งลอกจากร่างกายทั้งสิ้นของคนปานกลางก็จะมีประมาณเท่าเม็ดพุทรา ดุจฝาเรือนไม่ปกปิดด้วยรงค์มีสีเขียวเป็นต้นไซร้ กายนี้ปกปิดด้วยผิวแม้ละเอียดอย่างนั้นอันปุถุชนผู้เป็นพาล ปราศจากจักษุ คือปัญญา ย่อมไม่เห็นตามความเป็นจริง.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๗,๘๐๕

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๑. วิชยสูตร”