บทว่า อิธ คือ ในศาสนา.

บทว่า โส โข นํ ปริชานาติ ความว่า ภิกษุนั้นกำหนดรู้กายนี้ ด้วยปริญญา ๓.

อย่างไร

คือ เหมือนพ่อค้าผู้ฉลาดแลดูสินค้าว่านี้และนี้แล้ว เปรียบเทียบว่า เมื่อซื้อสินค้าด้วยทรัพย์เท่านี้แล จักมีกำไรเท่านี้ ครั้นทำอย่างนั้นแล้ว ถือเอาต้นทุนกับกำไรอีกทิ้งสินค้านั้น ชื่อฉันใด ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน เมื่อแลดูด้วยจักษุคือญาณว่า ส่วนเหล่านี้มีกระดูกและเอ็นเป็นต้น และมีผมขนเป็นต้น ชื่อว่ากำหนดรู้ด้วยญาตปริญญา. เมื่อเทียบเคียงว่า ธรรมเหล่านั้นไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ชื่อว่ากำหนดรู้ด้วยตีรณปริญญา. ครั้นเทียบเคียงอย่างนี้แล้ว ถึงอยู่ซึ่งอริยมรรค ชื่อว่ากำหนดรู้ด้วยปหานปริญญา เพราะละฉันทราคะในกายนั้น. หรือเมื่อเห็นด้วยอำนาจแห่งอสุภะของกายที่มีวิญญาณครองหรือไม่มีวิญญาณครอง ชื่อว่ากำหนดรู้ด้วยญาตปริญญา. เมื่อเห็นด้วยอำนาจแห่งความไม่เที่ยงเป็นต้น ชื่อว่ากำหนดรู้ด้วยตีรณปริญญา คือฉันทราคะออกจากกายนั้น ละกายนั้นด้วยอรหัตมรรค ชื่อว่ากำหนดรู้ด้วยปหานปริญญา.