เกวล ศัพท์มีอรรถว่า การแยกจากกัน ในประโยคทั้งหลายมีอาทิอย่างนี้ว่า ท่านผู้อยู่แต่ผู้เดียว ท่านเรียกว่า บุรุษผู้สูงสุด. ๑๖-

แต่ในมงคลสูตรนี้ ท่านประสงค์เอา เกวล ศัพท์นั้นซึ่งมีอรรถว่า ไม่มีส่วนเหลือ (ทั้งสิ้น). ____________________________ ๑๑- วิ. มหาวิ. เล่ม ๑/ข้อ ๑ ที. สี. เล่ม ๙/ข้อ ๒๕๕ ๑๒- วิ. มหา. เล่ม ๔/ข้อ ๔๓ ๑๓- วิ. มหา. เล่ม ๔/ข้อ ๑ ๑๔- วิ. มหา. เล่ม ๕/ข้อ ๓ ๑๕- องฺ. จตุกฺก. เล่ม ๒๑/ข้อ ๒๔๓ ๑๖- สํ. ขนฺธ. เล่ม ๑๗/ข้อ ๑๑๘

ส่วน กปฺป ศัพท์ นี้ มีอรรถเป็นอเนกเป็นต้นว่า ความเชื่อถือ อภิสัททหนะ, โวหาร โวหาระ, กาล กาละ, บัญญัติ บัญญัติ, การตัด เฉทนะ, กำหนด วิกัปปะ, ข้ออ้าง เลสะ, โดยรอบ สมันตภาวะ เป็นต้น.

จริงอย่างนั้น กปฺป ศัพท์มีอรรถว่า เชื่อถือ ในประโยคทั้งหลายมีอาทิอย่างนี้ว่า ข้อนั้นบุคคลพึงน้อมใจเชื่อต่อพระสมณโคดมผู้เจริญพระองค์นั้นซึ่งเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยประการใดแล. ๑๗-

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๘,๐๘๓

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. มงคลสูตร”