บทว่า สมนฺนาคตา คือ มาตามเสมอ เป็นไปแล้วและประกอบแล้ว.
บทว่า วาจา ได้แก่ วาจาที่สนทนากันมาในบทมีอาทิว่า การเปล่งวาจาไพเราะ และการเปล่งวาจาไม่มีโทษ ไพเราะหู, วิญญัตติวาจา (พูดขอร้อง) ๒- อย่างนี้ว่า หากท่านทำกรรมด้วยวาจาเป็นต้น, วิรติวาจา (พูดเว้น) ๓- อย่างนี้ว่า การงดเว้นจากวจีทุจริต ๔ นี้เรียกว่าสัมมาวาจา ๔- เป็นต้น และเจตนาวาจา (พูดด้วยเจตนา) ๕- อย่างนี้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วาจาหยาบที่เสพมาก อบรมแล้วทำให้มากจะยังสัตว์ให้ไปนรก ดังนี้เป็นต้น ย่อมมาด้วยบทว่า วาจา. วาจานั้นท่านไม่ประสงค์เอาในสูตรนี้ เพราะเหตุไร เพราะไม่ควรพูด. ____________________________ ๒- อภิ. สํ. เล่ม ๓๔/ข้อ ๕๗๗ ๓- ที. สี. เล่ม ๙/ข้อ ๔ ม. อุ. เล่ม ๑๔/ข้อ ๑๖ ๔- อภิ. สํ. เล่ม ๓๔/ข้อ ๒๑๘ อภิ. วิ. เล่ม ๓๕/ข้อ ๑๗๘. ๕- องฺ. อฏฺฐก. เล่ม ๒๓/ข้อ ๑๓๐
บทว่า สุภาสิตา โหติ ได้แก่ กล่าวคำชอบ ด้วยเหตุนั้นท่านแสดงความที่วาจานั้นนำประโยชน์มาให้.
บทว่า น ทุพฺภาสิตา ได้แก่ กล่าวไม่ชอบ. ด้วยบทนั้น ท่านแสดงความที่วาจานั้นนำสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์มาให้.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที