๖. ตณฺหาสงฺขยสุตฺตวณฺณนา

[๖๖] ฉฏฺเฐ อญฺญาสิโกณฺฑญฺโญติ เอตฺถ โกณฺฑญฺโญติ ตสฺส อายสฺมโต โคตฺตโต อาคตนามํ. สาวเกสุ ปน สพฺพปฐมํ อริยสจฺจานิ ปฏิวิชฺฌีติ ภควตา "อญฺญาสิ วต โภ โกณฺฑญฺโญ"ติ ๒- วุตฺตอุทานวเสน เถโร สาสเน "อญฺญาสิโกณฺฑญฺโญ"เตฺวว ปญฺญายิตฺถ. ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺตินฺติ ตณฺหา สงฺขียติ ปหียติ เอตฺถาติ ตณฺหาสงฺขโย, นิพฺพานํ. ตสฺมึ ตณฺหาสงฺขเย วิมุตฺติ. ตณฺหา วา สงฺขียติ ปหียติ เอเตนาติ ตณฺหาสงฺขโย, อริยมคฺโค. ตสฺส ผลภูตา ปริโยสานภูตา วา วิมุตฺตีติ ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺติ, นิปฺปริยาเยน อรหตฺตผลสมาปตฺติ. ตํ ปจฺจเวกฺขมาโน นิสินฺโน โหติ. อยํ หิ อายสฺมา พหุลํ ผลสมาปตฺตึ สมาปชฺชติ. ตสฺมา อิธาปิ เอวมกาสิ.

เอตมตฺถํ วิทิตฺวาติ เอตํ อญฺญาสิโกณฺฑญฺญตฺเถรสฺส อคฺคผลปจฺจเวกฺขณํ วิทิตฺวา ตทตฺถทีปนํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ.

ตตฺถ ยสฺส มูลํ ฉมา นตฺถีติ ยสฺส อริยปุคฺคลสฺส อตฺตภาวรุกฺขมูลภูตา อวิชฺชา, ตสฺสาว ปติฏฺฐา เหตุภูตา อาสวนีวรณอโยนิโสมนสิการสงฺขาตา ฉมา ปฐวี จ นตฺถิ อคฺคมคฺเคน สมุคฺฆาติตตฺตา. ปณฺณา นตฺถิ กุโต ลตาติ นตฺถิ ลตา กุโต ปณฺณาติ ปทสมฺพนฺโธ. มานาติมานาทิปฺปเภทา สาขาปสาขาทิสงฺขาตา