๑๔. พุทฺธวคฺควณฺณนา

๑. มารธีตาวตฺถุ. (๑๔๘)

"ยสฺส ชิตนฺติ อิมํ ธมฺมเทสนํ สตฺถา โพธิมณฺเฑ วิหรนฺโต มารธีตโร อารพฺภ กเถสิ.

เทสนํ ปน สาวตฺถิยํ สมุฏฺฐาเปตฺวา ปุน กุรุรฏฺเฐ มาคนฺทิย- พฺราหฺมณสฺส กเถสิ. กุรุรฏฺเฐ กิร มาคนฺทิยพฺราหฺมณสฺส ธีตา มาคนฺทิยาเยว นาม อโหสิ อุตฺตมรูปธรา. ตํ ปฏฺฐยมานา อเนกพฺราหฺมณมหาสาลา เจว ขตฺติยมหาสาลา จ "ธีตรํ โน เทตูติ มาคนฺทิยสฺส ปหิณึสุ. โสปิ "น ตุมฺเห มยฺหํ ธีตุ อนุจฺฉวิกาติ สพฺเพ ปฏิกฺขิปิเยว. อเถกทิวสํ สตฺถา ปจฺจูสสมเย โลกํ โวโลเกนฺโต อตฺตโน ญาณชาลสฺส อนฺโต ปวิฏฺฐํ มาคนฺทิย- พฺราหฺมณํ ทิสฺวา "กึ นุ โข ภวิสฺสตีติ อุปธาเรนฺโต พฺราหฺมณสฺส จ พฺราหฺมณิยา จ ติณฺณํ มคฺคผลานํ อุปนิสฺสยํ อทฺทส. พฺราหฺมโณปิ พหิคาเม นิพทฺธํ อคฺคึ ปริจรติ. สตฺถา ปาโตว ปตฺตจีวรมาทาย ตํ ฐานํ อคมาสิ. พฺราหฺมโณ สตฺถุ รูปสิรึ โอโลเกนฺโต "อิมสฺมึ โลเก อิมินา สทิโส ปุริโส นาม นตฺถิ, อยํ มยฺหํ ธีตุ อนุจฺฉวิโก, อิมสฺส ธีตรํ ทสฺสามีติ จินฺเตตฺวา สตฺถารํ อาห "สมณ มม เอกา ธีตา อตฺถิ, อหํ ตสฺสา อนุจฺฉวิกํ ปุริสํ อปสฺสนฺโต ตํ น กสฺสจิ อทาสึ, ตฺวํ ปนสฺสา อนุจฺฉวิโก, อหํ เต ธีตรํ ปาทปริจาริกํ กตฺวา ทาตุกาโม; ยาว นํ อาเนมิ, ตาว อิเธว ติฏฺฐาหีติ. สตฺถา ตสฺส กถํ สุตฺวา เนว อภินนฺทิ น ปฏิกฺโกสิ. พฺราหฺมโณปิ เคหํ คนฺตฺวา พฺราหฺมณึ อาห "โภติ อชฺช เม ธีตุ อนุจฺฉวิโก ปุริโส ทิฏฺโฐ, ตสฺส นํ ทสฺสามาติ ธีตรํ อลงฺการาเปตฺวา อาทาย พฺราหฺมณิยา สทฺธึ ตํ ฐานํ อคมาสิ. มหาชโนปิ กุตูหลชาโต นิกฺขมิ. สตฺถา พฺราหฺมเณน วุตฺตฏฺฐาเน อฏฺฐตฺวา ตตฺถ ปทเจติยํ ทสฺเสตฺวา อญฺญสฺมึ ฐาเน อฏฺฐาสิ. พุทฺธานํ กิร ปทเจติยํ "อิทํ อสุโก นาม ปสฺสตูติ อธิฏฺฐหิตฺวา อกฺกนฺตฏฺฐาเนเยว ปญฺญายติ. เสสฏฺฐาเน ตํ ปสฺสนฺโต นาม นตฺถิ. พฺราหฺมโณ อตฺตนา สทฺธึ คจฺฉมานาย พฺราหฺมณิยา "กหํ โสติ ปุฏฺโฐ "อิมสฺมึ ฐาเน ติฏฺฐาหีติ ตํ อวจนฺติ โอโลเกนฺโต ปทวลญฺชํ ทิสฺวา "อิทมสฺส ปทนฺติ ทสฺเสสิ. สา ลกฺขณมนฺตกุสลตาย "น อิทํ พฺราหฺมณ กามโภคิโน ปทนฺติ วตฺวา, พฺราหฺมเณน "โภติ ตฺวํ อุทกจาฏิมฺหิ สุํสุมารํ ปสฺสสิ, มยา โส [สมโณ] `ธีตรํ เต ทสฺสามีติ วุตฺโต, เตนาปิ เม อธิวาสิตนฺติ วุตฺเต, "พฺราหฺมณ กิญฺจาปิ ตฺวํ เอวํ วเทสิ, อิทํ ปน นิกฺกิเลสสฺเสว ปทนฺติ วตฺวา อิมํ คาถมาห