๔. สุทฺธฏฺฐกสุตฺตวณฺณนา

[๗๙๕] ปสฺสามิ สุทฺธนฺติ สุทฺธฏฺฐกสุตฺตํ. กา อุปฺปตฺติ? อตีเต กิร กสฺสปสฺส ภควโต กาเล พาราณสิวาสี อญฺญตโร กุฏุมฺพิโก ปญฺจหิ สกฏสเตหิ ปจฺจนฺตชนปทํ อคมาสิ ภณฺฑคฺคหณตฺถํ. ตตฺถ วนจรเกน สทฺธึ มิตฺตํ กตฺวา ตสฺส ปณฺณาการํ ทตฺวา ปุจฺฉิ "กจฺจิ เต สมฺม จนฺทนสารํ ทิฏฺฐปุพฺพนฺ"ติ. "อาม สามี"ติ ๑- จ วุตฺเต เตเนว สทฺธึ จนฺทนวนํ ปวิสิตฺวา สพฺพสกฏานิ จนฺทนสารสฺส ปูเรตฺวา ตมฺปิ วนจรกํ "ยทา สมฺม พาราณสึ อาคจฺฉสิ, ตทา จนฺทนสารํ คเหตฺวา อาคจฺเฉยฺยาสี"ติ วตฺวา พาราณสึเยว อคมาสิ. อถาปเรน สมเยน โสปิ วนจรโก จนฺทนสารํ คเหตฺวา ตสฺส ฆรํ อคมาสิ, โส ตํ ทิสฺวา สพฺพํ ปฏิสนฺถารํ กตฺวา สายนฺหสมเย จนฺทนสารํ ปิสาเปตฺวา สมุคฺคํ ปูเรตฺวา "คจฺฉ สมฺม นฺหายิตฺวา อาคจฺฉา"ติ อตฺตโน ปุริเสน สทฺธึ นฺหานติตฺถํ เปเสสิ. เตน จ สมเยน พาราณสิยํ อุสฺสโว โหติ, อถ พาราณสิวาสิโน ปาโตว ทานํ ทตฺวา สายํ สุทฺธวตฺถนิวตฺถา มาลาคนฺธาทีนิ คเหตฺวา กสฺสปสฺส ภควโต มหาเจติยํ วนฺทิตุํ คจฺฉนฺติ. โส วนจรโก เต ทิสฺวา "มหาชโน กุหึ คจฺฉตี"ติ. ปุจฺฉิ. "วิหารํ เจติยวนฺทนตฺถายา"ติ จ สุตฺวา สยํ ๒- อคมาสิ. ตตฺถ มนุสฺเส หริตาลมโนสิลาทีหิ นานปฺปกาเรน ๓- เจติเย ปูชํ กโรนฺเต ทิสฺวา กิญฺจิ วิจิตฺตํ กาตุํ อชานนฺโต ตํ จนฺทนํ คเหตฺวา มหาเจติเย สุวณฺณิฏฺฐกานํ อุปริ กํสปาติมตฺตํ มณฺฑลํ อกาสิ. อถ ตตฺถ สูริยุคฺคมนเวลายํ สูริยรสฺมิโย อุฏฺฐหึสุ, โส ตํ ทิสฺวา ปสีทิ, ๔- ปตฺถนญฺจ อกาสิ "ยตฺถ ยตฺถ นิพฺพตฺตามิ ๕- อีทิสา เม รสฺมิโย อุเร อุฏฺฐหนฺตู"ติ. โส กาลํ กตฺวา ตาวตึเสสุ นิพฺพตฺติ,

@๔ ก. ปสีทิตฺวา ๕ ก. นิพฺพตฺโตปิ ตสฺส อุเร รสฺมิโย อุฏฺฐหึสุ, จนฺทมณฺฑลํ วิยสฺส อุเร มณฺฑลํ วิโรจติ, "จนฺทาโภ เทวปุตฺโต"เตฺวว จ นํ สญฺชานึสุ.