๖. ชราสุตฺตวณฺณนา

[๘๑๑] อปฺปํ วต ชีวิตนฺติ ชราสุตฺตํ. กา อุปฺปตฺติ? เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วสฺสํ วสิตฺวา ยานิ ตานิ พุทฺธานํ สรีราโรคฺยสมฺปาทนํ อนุปฺปนฺน- สิกฺขาปทปญฺญาปนํ เวเนยฺยทมนํ ตถารูปาย อฏฺฐุปฺปตฺติยา ชาตกาทิกถนนฺติ- อาทีนิ ชนปทจาริกานิมิตฺตานิ, ตานิ สมเวกฺขิตฺวา ชนปทจาริกํ ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน สายํ สาเกตํ อนุปฺปตฺโต อญฺชนวนํ ปาวิสิ. สาเกตวาสิโน สุตฺวา "อกาโล ปนิทานิ ๒- ภควนฺตํ ทสฺสนายา"ติ วิภาตาย รตฺติยา มาลาคนฺธาทีนิ คเหตฺวา ภควโต สนฺติกํ คนฺตฺวา ปูชนวนฺทนสมฺโมทนาทีนิ

พฺราหฺมโณปิ วจฺฉคิทฺธินีว คาวี อาคนฺตฺวา ภควโต กายํ ปุรโต จ ปจฺฉิมโต ๑- จ ทกฺขิณโต วามโต จาติ สมนฺตา อาลิงฺคิ "จิรํ ทิฏฺโฐสิ ปุตฺต จิรํ วินา อโหสี"ติ ภณนฺโต. ยทิ ปน โส ตถา กาตุํ น ลเภยฺย, หทยํ ผาเลตฺวา มเรยฺย. โส ภควนฺตํ อโวจ "ภควา ตุเมฺหหิ สทฺธึ อาคตภิกฺขูนํ อหเมว ภิกฺขํ ทาตุํ สมตฺโถ, มเมว อนุคฺคหํ กโรถา"ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน พฺราหฺมโณ ภควโต ปตฺตํ คเหตฺวา ปุรโต คจฺฉนฺโต พฺราหฺมณิยา เปเสสิ "ปุตฺโต เม อาคโต อาสนํ ปญฺญาเปตพฺพนฺ"ติ. สา ตถา กตฺวา อาคมนํ ปสฺสนฺตี ฐิตา ภควนฺตํ อนฺตรวีถิยํเยว ทิสฺวา ปุตฺตสิเนหํ อุปฺปาเทตฺวา "จิรํ ทิฏฺโฐสิ ปุตฺต มยา"ติ ปาเทสุ คเหตฺวา โรทิตฺวา ฆรํ อติเนตฺวา สกฺกจฺจํ โภเชสิ. ภุตฺตาวิโน พฺราหฺมโณ ปตฺตํ อุปนาเมสิ. ภควา เตสํ สปฺปายํ วิทิตฺวา ธมฺมํ เทเสสิ, เทสนาปริโยสาเน อุโภปิ โสตาปนฺนา อเหสุํ. อถ ภควนฺตํ ยาจึสุ "ยาว ภนฺเต ภควา อิมํ นครํ อุปนิสฺสาย วิหรติ, อมฺหากํเยว ฆเร ภิกฺขา คเหตพฺพา"ติ. ภควา "น พุทฺธา เอวํ เอกํ นิพทฺธํ ฐานํเยว คจฺฉนฺตี"ติ ปฏิกฺขิปิ. เต อาหํสุ "เตนหิ ภนฺเต ภิกฺขุสํเฆน สทฺธึ ปิณฺฑาย จริตฺวาปิ ตุเมฺห อิเธว ภตฺตกิจฺจํ กตฺวา ธมฺมํ เทเสตฺวา วิหารํ คจฺฉถา"ติ. ภควา เตสํ อนุคฺคหตฺถาย ตถา อกาสิ. มนุสฺสา พฺราหฺมณญฺจ พฺราหฺมณิญฺจ "พุทฺธปิตา พุทฺธมาตา"เตฺวว โวหรึสุ, ตมฺปิ กุลํ "พุทฺธกุลนฺ"ติ นามํ ลภิ.