๗. อชกลาปกสุตฺตวณฺณนา

[๗] สตฺตเม ปาวายนฺติ เอวํนามเก มลฺลราชูนํ นคเร. อชกลาปเก เจติเยติ อชกลาปเกน นาม ยกฺเขน ปริคฺคหิตตฺตา "อชกลาปกนฺ"ติ ลทฺธนาเม มนุสฺสานํ จิตฺตีกตฏฺฐาเน. ๑- โส กิร ยกฺโข อเช กลาเป กตฺวา พนฺธเนน อชโกฏฺฐาเสน สทฺธึ พลึ ปฏิจฺฉติ, น อญฺญถา, ตสฺมา "อชกลาปโก"ติ ปญฺญายิตฺถ. เกจิ ปนาหุ:- อชเก วิย สตฺเต ลาเปตีติ อชกลาปโกติ. ตสฺส กิร สตฺตา พลึ อุปเนตฺวา ยทา อชสทฺทํ กตฺวา พลึ อุปหรนฺติ, ตทา โส ตุสฺสติ, ตสฺมา "อชกลาปโก"ติ วุจฺจตีติ, โส ปน ยกฺโข อานุภาวสมฺปนฺโน กกฺขโฬ ผรุโส ตตฺถ จ สนฺนิหิโต, ตสฺมา ตํ ฐานํ มนุสฺสา จิตฺตึ ๒- กโรนฺติ, กาเลน กาลํ พลึ อุปหรนฺติ. เตน วุตฺตํ "อชกลาปเก เจติเย"ติ. อชกลาปกสฺส ยกฺขสฺส ภวเนติ ตสฺส ยกฺขสฺส วิมาเน.

ตทา กิร สตฺถา ตํ ยกฺขํ ทเมตุกาโม สายนฺหสมเย เอโก อทุติโย ปตฺตจีวรมาทาย อชกลาปกสฺส ยกฺขสฺส ภวนทฺวารํ คนฺตฺวา ตสฺส โทวาริกํ ภวนปวิสนตฺถาย ยาจิ. โส "กกฺขโฬ ภนฺเต อชกลาปโก ยกฺโข, สมโณติ วา พฺราหฺมโณติ วา คารวํ น กโรติ, ตสฺมา ตุเมฺห เอว ชานาถ, มยฺหํ ปน ตสฺส อนาโรจนํ น ยุตฺตนฺ"ติ ตาวเทว ยกฺขสมาคมํ คตสฺส อชกลาปกสฺส สนฺติกํ วาตเวเคน อคมาสิ. สตฺถา อนฺโตภวนํ ปวิสิตฺวา อชกลาปกสฺส นิสีทนมณฺฑเป ปญฺญตฺตาสเน นิสีทิ. ยกฺขสฺส โอโรธา สตฺถารํ อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. สตฺถา ตาสํ กาลยุตฺตํ ธมฺมึ กถํ กเถสิ. เตน วุตฺตํ "ปาวายํ วิหรติ อชกลาปเก เจติเย อชกลาปกสฺส ยกฺขสฺส ภวเน"ติ.

ตสฺมึ สมเย สาตาคิรเหมวตา อชกลาปกสฺส ภวนมตฺถเกน ยกฺขสมาคมํ คจฺฉนฺตา อตฺตโน คมเน อสมฺปชฺชมาเน "กินฺนุ โข การณนฺ"ติ อาวชฺเชนฺตา