๒. ราชสุตฺตวณฺณนา

[๑๒] ทุติเย สมฺพหุลานนฺติ วินยปริยาเยน ตโย ชนา "สมฺพหุลา"ติ วุจฺจนฺติ, ตโต ปรํ สํโฆ. สุตฺตนฺตปริยาเยน ปน ตโย ตโย เอว, ตโต อุทฺธํ สมฺพหุลา. ตสฺมา อิธาปิ สุตฺตนฺตปริยาเยน สมฺพหุลาติ เวทิตพฺพา. อุปฏฺฐานสาลายนฺติ ธมฺมสภามณฺฑเป. สา หิ ธมฺมํ เทเสตุํ อาคตสฺส ตถาคตสฺส ภิกฺขูนํ อุปฏฺฐานกรณฏฺฐานนฺติ "อุปฏฺฐานสาลา"ติ วุจฺจติ. อถวา ยตฺถ ภิกฺขู วินยํ วินิจฺฉินนฺติ, ธมฺมํ กเถนฺติ, สากจฺฉํ สมาปชฺชนฺติ, สนฺนิปตนวเสน ปกติยา อุปติฏฺฐนฺติ, สา สาลาปิ มณฺฑโปปิ "อุปฏฺฐานสาลาเตฺวว วุจฺจติ. ตตฺถาปิ หิ พุทฺธาสนํ นิจฺจํ ปญฺญตฺตเมว โหติ. อิทํ หิ พุทฺธานํ ธรมานกาเล ภิกฺขูนํ จาริตฺตํ. สนฺนิสินฺนานนฺติ นิสชฺชนวเสน สงฺคมฺม นิสินฺนานํ. สนฺนิปติตานนฺติ ตโต ตโต อาคนฺตฺวา สนฺนิปตนวเสน สนฺนิปติตานํ. อถวา พุทฺธาสนํ ปุรโต กตฺวา สตฺถุ สมฺมุเข วิย อาทรุปฺปตฺติยา สกฺกจฺจํ นิสีทนวเสน สนฺนิสินฺนานํ, สมานชฺฌาสยตฺตา อญฺญมญฺญสฺมึ อชฺฌาสเยน สุฏฺฐุ สมฺมา จ นิปตนวเสน สนฺนิปติตานํ. อยนฺติ อิทานิ วุจฺจมานํ นิทฺทิสติ. อนฺตรากถาติ กมฺมฏฺฐานมนสิการอุทฺเทสปริปุจฺฉาทีนํ อนฺตรา อญฺญา เอกา กถา, อถวา มชฺฌนฺติเก ลทฺธสฺส สุคโตวาทสฺส, สายํ ลภิตพฺพสฺส ธมฺมสฺสวนสฺส จ อนฺตรา ปวตฺตตฺตา อนฺตรากถา, สมณสมาจารสฺเสว วา อนฺตรา ปวตฺตา อญฺญา เอกา กถาติ อนฺตรากถา. อุทปาทีติ อุปฺปนฺนา.

อิเมสํ ทฺวินฺนํ ราชูนนฺติ นิทฺธารเณ สามิวจนํ. มหทฺธนตโร วาติอาทีสุ ปฐวิยํ นิขณิตฺวา ฐปิตํ สตฺตรตนนิจยสงฺขาตํ มหนฺตํ ธนํ เอตสฺสาติ มหทฺธโน, ทฺวีสุ อยํ อติสเยน มหทฺธโนติ มหทฺธนตโร. วาสทฺโท วิกปฺปตฺโถ. เสสปเทสุปิ เอเสว นโย. อยมฺปน วิเสโส:- นิจฺจปริพฺพยวเสน มหนฺโต โภโค เอตสฺสาติ มหาโภโค. เทวสิกํ ปวิสนอายภูโต มหนฺโต โกโส เอตสฺสาติ มหาโกโส. อปเร ปน "เทวสิกํ ปวิสนอายภูตํ มณิสารเผคฺคุคุมฺพาทิเภทภินฺนํ ปริคฺคหวตฺถุธนํ, ตเทว สารคพฺภาทีสุ นิหิตํ โกโส"ติ วทนฺติ. วชิโร มหานีโล อินฺทนีโล มรกโต เวฬุริโย ปทุมราโค ผุสฺสราโค กกฺเกตโน ปุลาโก ๑- วิมโล โลหิตงฺโก ผลิโก ปวาโล โชติรโส ๒- โคมุตฺตโก โคเมทโก โสคนฺธิโก มุตฺตา สงฺโข อญฺชนมูโล ราชปฏฺโฏ อมตํสโก ๓- ปิยโก ๔- พฺราหฺมณี จาติ จตุวีสติ มณิ นาม. สตฺต โลหานิ กหาปโณ จ สาโร นาม. สยนจฺฉาทนปาวุรณรตฺตเจลาทีนิ ๕- เผคฺคุ นาม. จนฺทนาครุกุงฺกุมตครกปฺปูราทิ คุมฺพา นาม. ตตฺถ ปุริเมน อาทิสทฺเทน สาลิวีหิอาทิมุคฺคมาสาทิปุพฺพณฺณาปรณฺณเภทํ ธญฺญวิกตึ อาทึ กตฺวา ยํ สตฺตานํ อุปโภคปริโภคภูตํ วตฺถุ, ตํ สพฺพํ สงฺคยฺหติ. มหนฺตํ