๕. อุโปสถสุตฺตวณฺณนา

[๔๕] ปญฺจเม ตทหูติ ตสฺมึ อหนิ ตสฺมึ ทิวเส. อุโปสเถติ เอตฺถ อุปวสนฺติ เอตฺถาติ อุโปสโถ, อุปวสนฺตีติ สีเลน วา อนสเนน วา อุเปตา หุตฺวา วสนฺตีติ อตฺโถ. อยํ หิ อุโปสถสทฺโท "อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสามี"ติอาทีสุ ๒- สีเล อาคโต. "อุโปสโถ วา ปวารณา วา"ติอาทีสุ ๓- ปาติโมกฺขุทฺเทสาทิวินยกมฺเม. "โคปาลกูโปสโถ นิคณฺฐูโปสโถ"ติอาทีสุ ๔- อุปวาเส. "อุโปสโถ นาม นาคราชา"ติอาทีสุ ๕- ปญฺญตฺติยํ. "อชฺชุโปสโถ ปณฺณรโส"ติอาทีสุ ๖- ทิวเส. อิธาปิ ทิวเสเยว ทฏฺฐพฺโพ, ตสฺมา "ตทหุโปสเถ"ติ ตสฺมึ อุโปสถทิวสภูเต อหนีติ อตฺโถ. นิสินฺโน โหตีติ มหาภิกฺขุสํฆปริวุโต โอวาทปาติโมกฺขํ อุทฺทิสิตุํ นิสินฺโน โหติ. นิสชฺช ปน ภิกฺขูนํ จิตฺตานิ โอโลเกนฺโต เอกํ ทุสฺสีลปุคฺคลํ ทิสฺวา "สจาหํ อิมสฺมึ ปุคฺคเล อิธ นิสินฺเนเยว ปาติโมกฺขํ อุทฺทิสิสฺสามิ, สตฺตธาสฺส มุทฺธา ผลิสฺสตี"ติ ตสฺมึ อนุกมฺปาย ตุณฺหีเยว อโหสิ.

@๒ องฺ. ติก. ๒๐/๗๑/๒๐๗, องฺ. ทสก. ๒๔/๔๖/๖๖