๖. ชจฺจนฺธวคฺค

๑. อายุสงฺขาโรสฺสชฺชนสุตฺตวณฺณนา

[๕๑] ชจฺจนฺธวคฺคสฺส ปฐเม เวสาลิยนฺติอาทิ เหฏฺฐา วุตฺตตฺถเมว. เวสาลึ ปิณฺฑาย ปาวิสีติ กทา ปาวิสิ? อุกฺกาเจลโต นิกฺขมิตฺวา เวสาลิคตกาเล ภควา หิ เวฬุวคามเก วสฺสํ วสิตฺวา ตโต นิกฺขมิตฺวา อนุปุพฺเพน สาวตฺถึ ปตฺวา เชตวเน วิหาสิ. ตสฺมึ กาเล ธมฺมเสนาปติ อตฺตโน อายุสงฺขารํ โอโลเกตฺวา "สตฺตาหเมว ปวตฺติสฺสตี"ติ ญตฺวา ภควนฺตํ อนุชานาเปตฺวา นาฬกคามํ คนฺตฺวา ตตฺถ มาตรํ โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐาเปตฺวา ปรินิพฺพายิ. สตฺถา จุนฺเทน อาภตา ตสฺส ธาตุโย คเหตฺวา ธาตุเจติยํ การาเปตฺวา มหาภิกฺขุสํฆปริวุโต ราชคหํ อคมาสิ. ตตฺถ คตกาเล อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ปรินิพฺพายิ. ภควา ตสฺสปิ ธาตุโย คเหตฺวา เจติยํ การาเปตฺวา ราชคหโต นิกฺขมิตฺวา อนุปุพฺเพน อุกฺกาเจลํ ๑- อคมาสิ. ตตฺถ คงฺคาตีเร ภิกฺขุสํฆปริวุโต นิสีทิตฺวา อคฺคสาวกานํ ปรินิพฺพานปฺปฏิสํยุตฺตํ ธมฺมํ เทเสตฺวา อุกฺกาเจลโต นิกฺขมิตฺวา เวสาลึ อคมาสิ. เอวํ คโต ภควา "ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เวสาลึ ปิณฺฑาย ปาวิสี"ติ วุจฺจติ. เตน วุตฺตํ "อุกฺกาเจลโต นิกฺขมิตฺวา เวสาลิคตกาเล"ติ.

นิสีทนนฺติ อิธ จมฺมกฺขณฺฑํ อธิปฺเปตํ. ปาวาลเจติยนฺติ ๒- ปุพฺเพ ปาวาลลฺส ๓- นาม ยกฺขสฺส วสิตฏฺฐานํ "ปาวาลเจติยนฺ"ติ ปญฺญายิตฺถ. ตตฺถ ภควโต กตวิหาโรปิ ตาย รุฬฺหิยา "ปาวาลเจติยนฺ"ติ วุจฺจติ. อุเทนํ เจติยนฺติ ๔-