@๒. สี. ม. ยุ. อโห สุขิโต ภิกฺขุ, โส ตว กึ ปณฺณํ ขาทิสฺสตีติ. มจฺฉุทฺทานนฺติ. "นตฺถิ สมฺม, สพฺพานิ ขีณานีติ. "เตนหิ มยา อตฺตโน อตฺถาย วาลิกาย นิกฺขนิตฺวา จตฺตาโร โรหิตมจฺฉา ฐปิตา, สเจปิ ภิกฺขุํ โภเชตุกาโม, อิเม คเหตฺวา คจฺฉาติ เต ตสฺส อทาสิ.

ตํ ทิวสํ ปน สตฺถา ปจฺจูสกาเล โลกํ โวโลเกนฺโต มหาทุคฺคตํ อตฺตโน ญาณชาลสฺส อนฺโต ปวิฏฺฐํ ทิสฺวา "กินฺนุ โข ภวิสฺสตีติ อาวชฺเชนฺโต "มหาทุคฺคโต `เอกํ ภิกฺขุํ โภเชสฺสามีติ ภริยาย สทฺธึ หิยฺโย ภตึ อกาสิ, กตรนฺนุ โข ภิกฺขุํ ลภิสฺสตีติ จินฺเตตฺวา "มนุสฺสา ปณฺเณ อาโรปิตสญฺญาย ภิกฺขุํ คเหตฺวา อตฺตโน อตฺตโน เคเหสุ นิสีทาเปสฺสนฺติ, มหาทุคฺคโต มํ ฐเปตฺวา อญฺญํ ภิกฺขุํ น ลภิสฺสตีติ อุปธาเรสิ. พุทฺธา กิร ทุคฺคเตสุ อนุกมฺปํ กโรนฺติ. ตสฺมา สตฺถา ปาโตว สรีรกิจฺจํ กตฺวา "มหาทุคฺคตํ สงฺคณฺหิสฺสามีติ คนฺธกุฏึ ปวิสิตฺวา นิสีทิ. มหาทุคฺคเตปิ มจฺเฉ คเหตฺวา เคหํ ปวิสนฺเต, สกฺกสฺส ปณฺฑุกมฺพลสิลาสนํ อุณฺหาการํ ทสฺเสสิ. โส "กินฺนุ โข การณนฺติ โอโลเกนฺโต "หิยฺโย มหาทุคฺคโต `เอกสฺส ภิกฺขุโน ภิกฺขํ ทสฺสามีติ อตฺตโน ภริยาย สทฺธึ ภตึ อกาสิ, กตรํ นุ โข ภิกฺขุํ ลภิสฺสตีติ จินฺเตตฺวา "นตฺเถตสฺส อญฺโญ ภิกฺขุ, สตฺถา ปน `มหาทุคฺคตสฺส สงฺคหํ กริสฺสามีติ คนฺธกุฏิยํ นิสินฺโนว, มหาทุคฺคโต อตฺตโน อุปกปฺปนกํ ยาคุภตฺตํ ปณฺณสูเปยฺยํปิ ตถาคตสฺส ทเทยฺย, ยนฺนูนาหํ มหาทุคฺคตสฺส เคหํ คนฺตฺวา ภตฺตการกกมฺมํ กเรยฺยนฺติ อญฺญาตกเวเสน ตสฺส เคหสมีปํ คนฺตฺวา "อตฺถิ นุ โข กสฺสจิ กิญฺจิ ภติยา กตฺตพฺพนฺติ ปุจฺฉิ. มหาทุคฺคโต ตํ ทิสฺวา อาห "สมฺม กึ กมฺมํ กริสฺสสีติ. "อหํ สามิ สพฺพสิปฺปิโก, มยฺหํ อชานนสิปฺปํ นาม นตฺถิ, ยาคุภตฺตาทีนิปิ สมฺปาเทตุํ ชานามีติ. "สมฺม มยํ ตว กมฺเมน อตฺถิกา, ตุยฺหํ ปน ทาตพฺพํ ภตึ น ปสฺสามาติ. "กึ ปน เต กตฺตพฺพนฺติ. "เอกสฺส ภิกฺขุสฺส ภิกฺขํ ทาตุกาโมมฺหิ, ตสฺส ยาคุภตฺตสํวิธานํ อิจฺฉามีติ. "สเจ ภิกฺขุสฺส ภิกฺขํ ทสฺสสิ, น เม ภติยา อตฺโถ, กึ มม ปุญฺญํ ทาตุํ น วฏฺฏตีติ. "เอวํ สนฺเต สาธุ สมฺม, ปวิสาติ. โส ตสฺส เคหํ ปวิสิตฺวา ตณฺฑุลาทีนิ อาหราเปตฺวา "ตฺวํ คจฺฉ อตฺตโน ปตฺตภิกฺขุํ อาเนหีติ ตํ อุยฺโยเชสิ. ทานเวยฺยาวฏิโกปิ ปณฺเณ อาโรปิตนิยาเมเนว เตสํ เตสํ เคหานิ ภิกฺขู ปหิณิ. มหาทุคฺคโต ตสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา "มยฺหํ ปตฺตภิกฺขุํ เทหีติ อาห. โส ตสฺมึ ขเณ สตึ ลภิตฺวา "อหํ ตว ภิกฺขุํ ปมฺมุฏฺโฐติ อาห. มหาทุคฺคโต ติขิณาย สตฺติยา กุจฺฉิยํ ปหโฏ วิย "สมฺม กสฺมา มํ นาเสสิ, อหํปิ ตยา หิยฺโย สมาทปิโต ภริยาย สทฺธึ ทิวสํ ภตึ กตฺวา อชฺช ปาโตว ปณฺณตฺถาย นทีตีเร อาหิณฺฑิตฺวา อาคโต, เทหิ เม เอกํ ภิกฺขุนฺติ พาหา ปคฺคยฺห ปริเทวิ. มนุสฺสา สนฺนิปติตฺวา "กิเมตํ มหาทุคฺคตาติ ปุจฺฉึสุ. โส ตมตฺถํ อาโรเจสิ. เต เวยฺยาวฏิกํ ปุจฺฉึสุ "สจฺจํ กิร สมฺม ตยา เอส `ภตึ กตฺวา เอกสฺส ภิกฺขุสฺส ภิกฺขํ เทหีติ สมาทปิโตติ. "อาม อยฺยาติ. "ภาริยํ เต กมฺมํ กตํ, โย เอตฺตเก ภิกฺขู สํวิทหนฺโต เอตสฺส เอกํ ภิกฺขุํ นาทาสีติ. โส เตสํ วจเนน มงฺกุภูโต ตํ อาห "สมฺม มหาทุคฺคต มา มํ นาสยิ, อหํ ตว การณา มหาวิเหสํ ปตฺโต, มนุสฺสา ปณฺเณ อาโรปิตนิยาเมน อตฺตโน อตฺตโน ปตฺตภิกฺขู นยึสุ, อตฺตโน เคเห นิสินฺนภิกฺขุํ นีหริตฺวา เทนฺโต นาม นตฺถิ, สตฺถา ปน มุขํ โธวิตฺวา คนฺธกุฏิยเมว นิสินฺโน, ราชยุวราชเสนาปติอาทโย สตฺถุ คนฺธกุฏิโต นิกฺขมนํ โอโลเกตฺวา นิสินฺนา `สตฺถุ ปตฺตํ คเหตฺวา คมิสฺสามาติ, พุทฺธา นาม ทุคฺคเต อนุกมฺปํ กโรนฺติ, ตฺวํ วิหารํ คนฺตฺวา `ทุคฺคโตมฺหิ ภนฺเต, มม สงฺคหํ กโรถาติ สตฺถารํ วท; สเจ เต ปุญฺญํ อตฺถิ, อทฺธา ลจฺฉสีติ. โส วิหารํ อคมาสิ. อถ นํ อญฺเญสุ ทิวเสสุ วิหาเร วิฆาสาทภาเวน ทิฏฺฐตฺตา ราชยุวราชาทโย "มหาทุคฺคต น ตาว ภตฺตกาโล, กสฺมา อาคจฺฉสีติ อาหํสุ. โส "ชานามิ สามิ `น ตาว ภตฺตกาโลติ, สตฺถารํ ปน วนฺทิตุํ อาคจฺฉามีติ วทนฺโต คนฺธกุฏิยา อุมฺมาเร สีสํ ฐเปตฺวา ปญฺจปฺปติฏฺฐิเตน วนฺทิตฺวา "ภนฺเต อิมสฺมึ นคเร มยา ทุคฺคตตโร นตฺถิ, อวสฺสโย เม โหถ, กโรถ เม สงฺคหนฺติ อาห. สตฺถา คนฺธกุฏิทฺวารํ วิวริตฺวา ปตฺตํ นีหริตฺวา ตสฺส หตฺเถ ฐเปสิ. โส จกฺกวตฺติสิรึ ปตฺโต วิย อโหสิ. ราชยุวราชาทโย อญฺญมญฺญสฺส มุขานิ โอโลกยึสุ. มหาทุคฺคตสฺส สตฺถารา ทินฺนปตฺตํ หิ โกจิ อิสฺสริยวเสน คเหตุํ สมตฺโถ นาม นตฺถิ. เอวํ ปน วทึสุ "สมฺม มหาทุคฺคต สตฺถุ ปตฺตํ อมฺหากํ เทหิ, เอตฺตกนฺนาม สหสฺสํ วา สตสหสฺสํ วา เต ธนํ ทสฺสาม, ตฺวํ ทุคฺคโต ธนํ คณฺห, กินฺเต ปตฺเตนาติ. มหาทุคฺคโต "น กสฺสจิ ทสฺสามิ, น เม ธเนน อตฺโถ, สตฺถารํเยว โภเชสฺสามีติ อาห. อวเสสา ตํ ยาจิตฺวา ปตฺตํ อลภิตฺวา นิวตฺตึสุ. ราชา ปน "มหาทุคฺคโต ธเนน ปโลภิยมาโนปิ สตฺถุ ปตฺตํ น เทติ, สตฺถารา จ สยํ ทินฺนํ โกจิ คเหตุํ น สกฺโกติ, อิมสฺส เทยฺยธมฺโม นาม กิตฺตโก ภวิสฺสติ, อิมินา เทยฺยธมฺมสฺส ทินฺนกาเล สตฺถารํ อาทาย เคหํ เนตฺวา มยฺหํ สมฺปาทิตํ อาหารํ ทสฺสามีติ จินฺเตตฺวา สตฺถารา สทฺธึเยว อคมาสิ. สกฺโกปิ เทวราชา ยาคุภตฺตปณฺณาทีนิ สมฺปาเทตฺวา สตฺถุ นิสีทนารหํ อาสนํ ปญฺญาเปตฺวา นิสีทิ. มหาทุคฺคโต สตฺถารํ เนตฺวา "ปวิสถ ภนฺเตติ อาห. วสนเคหญฺจสฺส นีจํ โหติ, อโนนเตน ปวิสิตุํ น สกฺกา, พุทฺธา จ นาม เคหํ ปวิสนฺตา น โอนมิตฺวา ปวิสนฺติ, เคหํ หิ ปวิสนกาเล มหาปฐวี วา เหฏฺฐา โอคจฺฉติ, เคหํ วา อุทฺธํ คจฺฉติ. ๑- อิทํ เตสํ สุทินฺนสฺส ทานสฺส ผลํ. ปุน นิกฺขมิตฺวา คตกาเล สพฺพํ ปากติกเมว โหติ; ตสฺมา สตฺถา ฐิตโกว เคหํ ปวิสิตฺวา สกฺเกน ปญฺญตฺตาสเน นิสีทิ. สตฺถริ นิสินฺเน, ราชา อาห "สมฺม มหาทุคฺคต ตยา อมฺหากํ ยาจนฺตานํปิ สตฺถุ ปตฺโต น ทินฺโน, ปสฺสาม ตาว, กีทิโส เต สตฺถุ สกฺกาโร กโตติ. อถ สกฺโก ยาคุภตฺตาทีนิ วิวริตฺวา ทสฺเสสิ. เตสํ วาสคนฺโธ สกลนครํ ฉาเทตฺวา อฏฺฐาสิ. ราชา ยาคุอาทีนิ โอโลเกตฺวา ภควนฺตํ อาห "ภนฺเต อหํ `มหาทุคฺคตสฺส เทยฺยธมฺโม กิตฺตโก ภวิสฺสติ, อิมินา เทยฺยธมฺเม