สุญฺญโต อนิมิตฺโต จ วิโมกฺโข เยส โคจโร,

อากาเสว สกุนฺตานํ คติ เตสํ ทุรนฺวยาติ.

ตตฺถ "สนฺนิจโยติ: เทฺว สนฺนิจยา: กมฺมสนฺนิจโย จ ปจฺจยสนฺนิจโย จ; เตสุ กุสลากุสลกมฺมํ กมฺมสนฺนิจโย นาม, จตฺตาโร ปจฺจยา ปจฺจยสนฺนิจโย นาม. ตตฺถ วิหาเร วสนฺตสฺส ภิกฺขุโน เอกํ คุฬปิณฺฑกํ จตุพฺภาคมตฺตํ สปฺปึ เอกญฺจ ตณฺฑุลนาฬึ ฐเปนฺตสฺส ปจฺจยสนฺนิจโย นตฺถิ, ตโต อุตฺตรึ โหติ: เยสํ อยํ ทุวิโธ สนฺนิจโย นตฺถิ. ปริญฺญาตโภชนาติ: ตีหิ ปริญฺญาหิ ปริญฺญาตโภชนา, ยาคุอาทีนํ หิ ยาคุภาวาทิชานนํ ญาตปริญฺญา, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญาวเสน ปน โภชนสฺส ปริชานนํ ตีรณปริญฺญา, กวฬิงฺการาหาเร ฉนฺทราคาปกฑฺฒนญาณํ ปหานปริญฺญา; อิมาหิ ตีหิ ปริญฺญาหิ เย ปริญฺญาตโภชนา. สุญฺญโต อนิมิตฺโต จาติ: เอตฺถ อปฺปณิหิตวิโมกฺโขปิ คหิโตเยว. ตีณิปิ เหตานิ นิพฺพานสฺเสว นามานิ: นิพฺพานํ หิ ราคโทสโมหานํ อภาเวน สุญฺญํ ๑- เตหิ จ วิมุตฺตนฺติ สุญฺญโต วิโมกฺโข, ตํ ราคาทินิมิตฺตานํ อภาเวน อนิมิตฺตํ เตหิ จ วิมุตฺตนฺติ อนิมิตฺโต วิโมกฺโข, ราคาทิปฺปณิธีนํ ปน อภาเวน อปฺปณิหิตํ เตหิ จ วิมุตฺตนฺติ อปฺปณิหิโต วิโมกฺโขติ วุจฺจติ. ผลสมาปตฺติวเสน ตํ อารมฺมณํ กตฺวา วิหรนฺตานํ อยํ ติวิโธ วิโมกฺโข เยสํ โคจโร. คติ เตสํ ทุรนฺวยาติ: ยถา นาม อากาเสน คตานํ สกุณานํ ปทนิกฺเขปสฺส อทสฺสเนน คติ ทุรนฺวยา น สกฺกา ญาตุํ; เอวเมว เยสํ อยํ ทุวิโธ สนฺนิจโย นตฺถิ, อิมาหิ จ ตีหิ ปริญฺญาหิ ปริญฺญาตโภชนา, เยสญฺจ อยํ วุตฺตปฺปกาโร วิโมกฺโข โคจโร, เตสํ "ตโย ภวา จตสฺโส โยนิโย ปญฺจ คติโย สตฺต วิญฺญาณฏฺฐิติโย นว สตฺตาวาสาติ อิเมสุ ปญฺจสุ โกฏฺฐาเสสุ อิมินา นาม คตาติ คมนสฺส อปฺปญฺญายนโต คติ ทุรนฺวยา น สกฺกา ปญฺญาเปตุนฺติ.

เทสนาวสาเน พหู โสตาปตฺติผลาทีนิ ปาปุณึสูติ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๑,๐๓๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. อรหันตวรรค”