๑๒. ปฏาจาราวตฺถุ. (๙๒)

"โย จ วสฺสสตํ ชีเวติ อิมํ ธมฺมเทสนํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต ปฏาจารํ เถรึ อารพฺภ กเถสิ.

สา กิร สาวตฺถิยํ จตฺตาฬีสโกฏิวิภวสฺส เสฏฺฐิโน ธีตา อโหสิ อภิรูปา. ตํ โสฬสวสฺสุทฺเทสิกกาเล สตฺตภูมิกปฺปาสาทสฺส อุปริตเล รกฺขนฺตา วาเสสุํ. เอวํ สนฺเตปิ, สา เอเกน อตฺตโน จูฬุปฏฺฐาเกน สทฺธึ วิปฺปฏิปชฺชิ. อถสฺสา มาตาปิตโร สมชาติกกุเล เอกสฺส กุมารสฺส ปฏิสฺสุณิตฺวา วิวาหทิวสํ ฐเปสุํ. ตสฺมึ อุปกฺกฏฺเฐ, สา ตํ จูฬุปฏฺฐากํ อาห "มํ กิร อสุกกุลสฺส นาม ทสฺสนฺติ, มม ปติกุลํ คตกาเล มม ปณฺณาการํ คเหตฺวา อาคโตปิ ตตฺถ ปเวสนํ น ลภิสฺสสิ; สเจ เต มยิ สิเนโห อตฺถิ, อิทาเนว มํ คเหตฺวา เยน วา เตน วา ปลายสฺสูติ. โส "สาธุ ภทฺเทติ, "เตนหิ อหํ เสฺว ปาโตว นครทฺวารสฺส อสุกฏฺฐาเน นาม ฐสฺสามิ, ตฺวํ เอเกน อุปาเยน นิกฺขมิตฺวา ตตฺถ อาคจฺเฉยฺยาสีติ วตฺวา ทุติยทิวเส สงฺเกตฏฺฐาเน อฏฺฐาสิ. สาปิ ปาโตว กิลิฏฺฐวตฺถํ นิวาเสตฺวา เกเส วิกฺกีริตฺวา กุณฺฑเกน สรีรํ มกฺเขตฺวา กุฏํ อาทาย ทาสีหิ สทฺธึ คจฺฉนฺตี วิย ฆรา นิกฺขมิตฺวา ตํ ฐานํ อคมาสิ. โส ตํ อาทาย ทูรํ คนฺตฺวา เอกสฺมึ คาเม นิวาสํ กปฺเปตฺวา อรญฺเญ เขตฺตํ กสิตฺวา ทารุปณฺณาทีนิ อาหรติ. อิตรา กุเฏน อุทกํ อาหริตฺวา สหตฺถา โกฏฺฏนปจนาทีนิ กโรนฺตี อตฺตโน ปาปสฺส ผลํ อนุโภสิ. อถสฺสา กุจฺฉิยํ คพฺโภ สณฺฐาสิ. สา ปริปุณฺณคพฺภา "อิธ เม โกจิ อุปการโก นตฺถิ, มาตาปิตโร นาม ปุตฺเตสุ มุทุหทยา โหนฺติ, เตสํ มํ สนฺติกํ เนหิ, ตตฺถ เม คพฺภวุฏฺฐานํ ภวิสฺสตีติ สามิกํ ยาจิ. โส "กึ ภทฺเท กเถสิ, มํ ทิสฺวา ตว มาตาปิตโร วิวิธานิ กมฺมกรณานิ กาเรยฺยุํ, น สกฺกา มยา ตตฺถ คนฺตุนฺติ ปฏิกฺขิปิ. สา ปุนปฺปุนํ ยาจิตฺวาปิ ยาจนํ อลภมานา ตสฺส อรญฺญํ คตกาเล ปฏิวิสฺสเก อามนฺเตตฺวา "สเจ โส อาคนฺตฺวา มํ อปสฺสนฺโต `กหํ คตาติ ปุจฺฉิสฺสติ, มม อตฺตโน กุลฆรํ คตภาวํ อาจิกฺเขยฺยาถาติ วตฺวา เคหทฺวารํ ปิทหิตฺวา ปกฺกามิ. โสปิ อาคนฺตฺวา ตํ อปสฺสนฺโต ปฏิวิสฺสเก ปุจฺฉิตฺวา ตํ ปวตฺตึ สุตฺวา "นิวตฺเตสฺสามิ นนฺติ อนุพนฺธิตฺวา ตํ ทิสฺวา นานปฺปการํ ยาจมาโนปิ นิวตฺเตตุํ นาสกฺขิ. อถสฺสา เอกสฺมึ ฐาเน กมฺมชวาตา จลึสุ. สา เอกํ คจฺฉนฺตรํ ปวิสิตฺวา "สามิ กมฺมชวาตา เม จลิตาติ วตฺวา ภูมิยํ นิปชฺชิตฺวา สมฺปริวตฺตมานา กิจฺเฉน ทารกํ วิชายิตฺวา "ยสฺสตฺถายาหํ กุลฆรํ คจฺเฉยฺยํ, โส อตฺโถ นิปฺผนฺโนติ ปุนเทว เตน สทฺธึ เคหํ อาคนฺตฺวา วาสํ กปฺเปสิ. ตสฺสา อปเรน สมเยน ปุน คพฺโภ ปติฏฺฐหิ. สา ปริปุณฺณคพฺภา หุตฺวา ปุริมนเยเนว สามิกํ ยาจิตฺวา ยาจนํ อลภมานา ปุตฺตํ องฺเกนาทาย ตเถว ปกฺกมิตฺวา เตน อนุพนฺธิตฺวา ทิฏฺฐาปิ นิวตฺติตุํ น อิจฺฉิ. อถ เตสํ คจฺฉนฺตานํ มหาอกาลเมโฆ อุทปาทิ. สมนฺตา วิชฺชุลตาหิ อาทิตฺตํ วิย เมฆตฺถนิเตหิ ภิชฺชมานํ วิย ธาราปาตนิรนฺตรํ นภํ อโหสิ. ตสฺมึ ขเณ ตสฺสา กมฺมชวาตา จลึสุ. สา สามิกํ อามนเตตฺวา "สามิ กมฺมชวาตา เม จลิตา, น สกฺโกมิ สนฺธาเรตุํ, อโนวสฺสกฏฺฐานํ เม ชานาหีติ อาห. โส หตฺถคตาย วาสิยา อิโต จิโต จ อุปธาเรนฺโต เอกสฺมึ วมฺมิกมตฺถเก ชาตคุมฺพํ ทิสฺวา ฉินฺทิตุํ อารภิ. อถ นํ วมฺมิกโต นิกฺขมิตฺวา โฆรวิโส อาสีวิโส ฑํสิ. ตสฺมึ ขเณเยวสฺส สรีรํ อนฺโต สมุฏฺฐิตาหิ อคฺคิชาลาหิ ฑยฺหมานํ วิย นีลวณฺณํ หุตฺวา ตตฺเถว ปติ. อิตราปิ มหาทุกฺขํ อนฺภวมานา ตสฺส อาคมนํ โอโลเกนฺตีปิ ตํ อทิสฺวาว อปรํปิ ปุตฺตํ วิชายิ. เทฺว ทารกา วาตวุฏฺฐิเวคํ อสหมานา มหาวิรวํ วิรวนฺติ. สา อุโภปิ เต อุทรนฺตเร กตฺวา ทฺวีหิ ชนฺนุเกหิ เจว หตฺเถหิ จ ภูมิยํ อุปฺปีเฬตฺวา ฐิตาว รตฺตึ วีตินาเมสิ. สกลสรีรํ นิลฺโลหิตํ วิย ปณฺฑุปลาสวณฺณํ อโหสิ. สา อุฏฺฐิเต อรุเณ มํสเปสิวณฺณํ เอกํ ปุตฺตํ องฺเกนาทาย อิตรํ ๑- องฺคุลิยา คเหตฺวา "เอหิ ตาต, ปิตา เต อิโต คโตติ วตฺวา สามิกสฺส คตมคฺเคน คจฺฉนฺตี ตํ วมฺมิกมตฺถเก กาลํ กตฺวา ปติตํ นีลวณฺณํ ถทฺธสรีรํ ทิสฺวา "มํ นิสฺสาย มม สามิโก ปนฺเถ มโตติ โรทนฺตี ปริเทวนฺตี ปายาสิ. สา สกลรตฺตึ เทเวน วุฏฺฐตฺตา อจิรวตึ นทึ ชานุปฺปมาณถนปฺปมาเณน อุทเกน สมฺปริปุณฺณํ