ตตฺถ ยถา อุทกโสณฺฑิโย อชฺโฌตฺถริตฺวา ฐิโต นีหาโร น ชานาติ "อหํ อุทกโสณฺฑิโย อชฺโฌตฺถริตฺวา ฐิโต"ติ, นปิ อุทกโสณฺฑิโย ชานนฺติ "นีหาโร อมฺเห อชฺโฌตฺถริตฺวา ฐิโต"ติ, เอวเมว น วสา ชานาติ "อหํ หตฺถตลาทีนิ อชฺโฌตฺถริตฺวา ฐิตา"ติ, นปิ หตฺถตลาทีนิ ชานนฺติ "วสา อมฺเห อชฺโฌตฺถริตฺวา ฐิตา"ติ. อาโภคปจฺจเวกฺขณวิรหิตา หิ เอเต ธมฺมา ฯเปฯ น ปุคฺคโลติ. ปริจฺเฉทโต วสา วสาภาเคน ปริจฺฉินฺนาติ ววตฺถเปติ. อยเมติสฺสา สภาคปริจฺเฉโท, วิสภาคปริจฺเฉโท ปน เกสสทิโส เอวาติ เอวํ วสํ วณฺณาทิโต ววตฺถเปติ.

ตโต ปรํ สรีเร มุขสฺสพฺภนฺตเร เขโฬ วณฺณโต เสตเผณวณฺโณติ ววตฺถเปติ. สณฺฐานโต โอกาสสณฺฐาโนติ, สมุทฺทเผณสณฺฐาโนติปิ เอเก. ทิสโต อุปริมาย ทิสาย ชาโต. โอกาสโต อุโภหิ กโปลปสฺเสหิ โอโรหิตฺวา ชิวฺหาย ฐิโตติ. น เจโส เอตฺถ สทา สนฺนิจิโต หุตฺวา ติฏฺฐติ, กินฺตุ? ยทา สตฺตา ตถารูปํ อาหารํ ปสฺสนฺติ วา สรนฺติ วา, อุณฺหติตฺตกฏุกโลณมฺพิลานํ อญฺญตรํ วา กิญฺจิ มุเข ฐเปนฺติ. ยทา จ เตสํ หทยํ อากิลายติ, ๑- กิสฺมิญฺจิเทว วา ชิคุจฺฉา อุปฺปชฺชติ, ตทา เขโฬ อุปฺปชฺชิตฺวา อุโภหิ กโปลปสฺเสหิ โอโรหิตฺวา ชิวฺหาย สณฺฐาติ. อคฺคชิวฺหาย เจส เขโฬ ตนุโก โหติ, มูลชิวฺหาย พหโล, มุเข ปกฺขิตฺตญฺจ ปุถุกํ วา ตณฺฑุลํ วา อญฺญํ วา กิญฺจิ ขาทนียํ นทีปุลิเน ขตกูเป สลิลมิว ปริกฺขยํ อคจฺฉนฺโตว สทา เตมนสมตฺโถ โหติ.

ตตฺถ ยถา นทีปุลิเน ขตกูปกตเล ๒- สณฺฐิตํ อุทกํ น ชานาติ "อหํ กูปกตเล สณฺฐิตนฺ"ติ, นปิ กูปกตลํ ชานาติ "มยิ อุทกํ ฐิตนฺ"ติ, เอวเมว น เขโฬ ชานาติ "อหํ อุโภหิ กโปลปสฺเสหิ โอโรหิตฺวา ชิวฺหาตเล สณฺฐิโต"ติ, นปิ ชิวฺหาตลํ ชานาติ "มยิ อุโภหิ กโปลปสฺเสหิ โอโรหิตฺวา เขโฬ สณฺฐิโต"ติ. อาโภคปจฺจเวกฺขณวิรหิตา หิ เอเต ธมฺมา ฯเปฯ น ปุคฺคโลติ. ปริจฺเฉทโต เขโฬ เขฬภาเคน ปริจฺฉินฺโนติ ววตฺถเปติ. อยเมตสฺส สภาคปริจฺเฉโท, วิสภาคปริจฺเฉโท ปน เกสสทิโส เอวาติ เอวํ เขฬํ วณฺณาทิโต ววตฺถเปติ.